تبلیغات
یادداشتهای حقوقی - آیا پول را می توان به امانت سپرد؟
دوشنبه 7 آذر 1384

آیا پول را می توان به امانت سپرد؟

   نوشته شده توسط: هادی حاجیانی    نوع مطلب :حقوق مدنی ،

آیا پول را می توان به امانت سپرد؟

امروز در دانشگاه بحثی بین نگارنده و تعدادی از دانشجویان ترم های بالای رشته حقوق پیش آمد بدین موضوع که آیا وجه نقد را می توان به امانت سپرد یا خیر؟ مسئله ای که محل اختلاف بود پاسخ مثبت و منفی به سئوال مذکور بود که بنده معتقد بودم هیچگاه سپردن پول به شخصی و تعهد به استرداد آن نمی توان عنوان امانت داشته باشد و به جز یک نفر بقیه با این نظر مخالف بودند. آنچه که جای تأسف داشت این بود که هنوز دانشجویان ترم های آخر این رشته از پایه و اساس ضعیف بودند و حتی با الفبای آن نیز بیگانه!

ماده 607 قانون مدنی در تعریف امانت یا ودیعه مقرر می دارد « ودیعه عقدی است كه بموجب آن یك نفر مال خود را به دیگری می سپارد برای آنكه آن را مجانا نگاهدارد. ودیعه گذار مودع و ودیعه گیر را مستودع یا امین می گویند. » ... در اینکه مورد معامله در عقد ودیعه حتما باید مال باشد هیچ تردیدی نیست و در اینکه پول نیز مال است نیز شکی نباید کرد. این مطلب اساس استدلال کسانی بود که معتقد بودند پول می تواند به عنوان امانت به کسی سپرده شود. به اعتقاد اساتید حقوق مورد ودیعه هم می تواند عین معین باشد هم کلی در معین و هم عین کلی. همین مسئله بود که موجب اشتباه دانشجویان شده بود که معتقد بودند پول عین کلی است و چون عین کلی می تواند به ودیعه سپرده شود پس اطلاق آن به وجه نقد هم صحیح است. آنچه در این باور مورد توجه قرار نگرفته بود این است که پول اصلا عین نیست که بخواهد وصف کلیت داشته باشد. معمولا عین آن است که وجود خارجی ، واقعی و ملموس داشته باشد هر چند معین نباشد اما آید پول این اوصاف را داراست؟ اشکال طرفین بحث این بود که گمان می کردند چون پول در قالب اسکناس و سکه این اوصاف را دارد پس عین است هر چند پول جنبه عینی دارد ولی ما اصلا در روابط خود به این جنبه عینی توجه نداریم لکن آنها توجه نمی کردند که این کاغذ یا فلز حکایت از وجود اعتباری این اشیاء دارد که قانونگذار به آنها بخشیده است نه صرفا این شیء در عالم واقعی معتبر و با ارزش باشد چرا که با اراده قانونگذار براحتی ارزش آن ساقط می شود. پس مشخص است که پول عین نیست و آنچه عین نیست هیچگاه به معین تبدیل نمی شود پس وجه پول اگر به شخصی به عنوان امانت سپرده شود شخص اصلا ملزم نیست که همان عین یعنی اسکناس ها را به سپرده گذار مسترد کند چون در منظور طرفین عینی در کار نبوده که نسبت به آن عین حقی ایجاد شود در حالی که در عقد ودیعه باید همان عین را مودع تسلیم کرد (موضوع ماده 619 قانون مذکور). زمانی که شخص پول را به طرف می سپارد این پول داخل در سرمایه طرف قرار می گیرد (عقد قرض 648 قانون مدنی) و در واقع ذمه وی در مقابل آن شخص مشغول می شود و متعهد شده است آن پول را در موعد معین به وی برگرداند اگر اسکناسی غیر از آنچه به وی سپرده بود را به صاحبش بازگرداند مسلما نمی توان او الزام کرد که همان عین پول را برگرداند چنین الزام عقلائی نیست. در عقد امانت مطابق ماده 607 قانون مدنی مورد ودیعه توسط مستودع نگهداری می شود در حالی که فرض نگهداری وجه نقد با کیفیتی که ماده فوق مورد نظر دارد (منظور استرداد همان عین است) به علت عینیت نداشتن آن سالبه به انتفاء موضوع است.

 دلیل دیگر بر رد این ادعا این است که اگر به شخصی پولی به عنوان امانت سپرده شود و آن پول در اثر قوه قاهره از بین برود آیا منطقی است ذمه مستودع را بری دانسته و استناد به ید امانی وی کنیم؟ و اگر این پول بر اثر قوه قاهره از بین برود آیا در این عقد خللی وارد می شود؟ همانطور که گفته شد به محض اینکه پول به قبض شخص برای نگهداری در آید فی الواقع در ذمه او قرار می گیرد که باید فلان مبلغ را به آن شخص بپردازد. همچنین طبق ماده 619 قانون مدنی مقرر می دارد:« امین باید عین مالی را كه دریافت كرده است رد نماید. » و مداقه در مواد 612 الی 624 قانون مدنی  منظور قانونگذار را در اینکه مال حتما باید عین باشد بطور واضح بیان می کند و تاکید دارد که باید همان مال مسترد گردد نه مال دیگر و همانطور که اشاره شد فرض استرداد همان وجوه با همان شماره سریال اصلا منطقی نیست و می توان از این ماده نتیجه گرفت که پول نمی تواند مورد امانت واقع شود. عده ای می گفتند اگر طرف این پول را خرج کند خیانت در امانت است که این نظر نه با قانون وفق دارد نه اصول حقوقی آن را می پذیرد چرا که طرف ملزم است معادل آن وجه بپردازد و هیچ تفاوتی نمی کند که آن وجوه دارای همان شماره سریال باشد یا خیر بلکه ارزش اعتباری آن مد نظر است که همان قدرت خرید است با هر شکلی که عرفا معتبر باشد چه اسکناس ده هزار ریالی کهنه و چه نو از لحاظ قدرت خرید تفاوتی ندارد در واقع شخصی که اینجا خائن نامیده شده است مدیون است.

از طرفی در بحث اشاره کردند به این که در این عقد طرفین می توانند شرط کنند که باید همان پول با همان مشخصات مسترد گردد. در فرض اینکه این وجوه هیچ امتیازی از نظر ارزش با وجوه دیگر ندارد انجام به این شرط به نظر می رسد مخالف بند2 ماده 232 قانون مدنی است چه که ماده فوق مقرر می دارد شرط باید دارای منفعت عقلائی باشد شرط این که باید همان اسکناسها باید مسترد گردد چون ارزش آن با سایر اسکناسهای مشابه تفاوتی نمی کند حتی اگر از نظر کمیت و قیمت مندرج در آن کمتر یا بیشتر باشد. پس شرط مزبور نمی تواند نفع عقلائی داشته باشد پس شرط باطل است ولی مفسد عقد نیست و الزام به انجام آن به نظر نمی رسد لزومی داشته باشد.

نتیجه:

نظر نگارنده این است که وجوهی که به امانت سپرده می شود هر چند در قالب امانت است اما شرایط آن را ندارد بیشتر به عقد قرض موضوع ماده 648 قانون مدنی شباهت دارد تا عقد ودیعه. پس نمی توان در صورتی که مطابق شروط آن عقد عمل نشد موضوع جنبه کیفری مطابق ماده 674 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات داشته باشد.

گاهی طرفین به هنگام ایجاد ماهیت عقدی به غلط آن را با نام ماهیت دیگری معرفی می کنند. در این صورت روشن است که برای ساختن ماهین عقد تشکیل یافته، باید اراده و قصد مشترک ایشان مورد بررسی قرار گیرد و نامگذاری طرفین را نمی توان ضابطه تشخیص ماهیت عقد مزبور دانست. مثلا در عرف عموم شایع است که زمانی که همسایه می خواهد برای برگزاری مجلس جشنی، از اثاثیه و لوازم همسایه خود در مدت برگزاری جشن استفاده کند به هنگام مراجعه به همسایه می گوید این اثاث را تا فردا به من قرض بده در صورتی که مقصود و ماهیت طرفین عقد، قرض نیست و آنچه طرفین در این گونه موارد اراده می کنند در حقیقت عاریه موضوع ماده 635 قانون مدنی است و تشخیص آن هم با دادگاه است.( ر.ک دکتر مهدی شهیدی. تشکیل قراردادها و تعهدات.ص 109 ) این ناشی از فهم نادرست عموم از اصطلاحات حقوقی است همانطور که عبارت نادرست « فروش سرقفلی » در جامعه به وفور دیده می شود.


buy herbal viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:25 ق.ظ

Thank you. Ample forum posts.

rx viagra online viagra how to buy buy real viagra online without prescription ordering viagra buy viagra online from canada buy viagra at buy viagra cvs how to buy real viagra generic viagra buy online where do you buy viagra
cialis online cheap
دوشنبه 22 مرداد 1397 09:09 ب.ظ

Incredible all kinds of awesome info!
low cost cialis 20mg venta cialis en espaa generic cialis 20mg tablets cialis kaufen enter site very cheap cialis we choice cialis uk prices on cialis 10 mg when can i take another cialis tesco price cialis how to buy cialis online usa
claybourne
شنبه 2 تیر 1397 01:17 ب.ظ
Wow! In the end I got а wbpage fгom ѡheгe
I be capable of reаlly gett valpuable fаcts rеgarding my study and
knowledge.
Barn
شنبه 2 تیر 1397 12:24 ب.ظ
Ӏt's awesome tߋ ppay a qiick visit this website ɑnd reading the views oof aⅼl mates regarding thіs post,
whіle Ι am ɑlso keen of getting knowledge.
Carlo
پنجشنبه 31 خرداد 1397 09:42 ق.ظ
Ιt iѕ perfrct time to make some plans for thе
future annd іt's timе to bee happy. Ihave read this post and if І could I want
to suggest you some interesting thingѕ or suggestions.

Perhapѕ yоu coujld write neхt arrticles referring tо this article.

I desire tо read eᴠen more things abbout it!
wo kann man sicher viagra Online bestellen
شنبه 26 خرداد 1397 10:32 ق.ظ
My spouse аnd I stumbled over here different website aand tһought
I migһt check thіngs out. І likе wһat Isee sⲟ
now i'm folⅼօwing you. Look forward to ⅼooking at
your web page fοr a secoond time.
Buy cialis online
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:46 ق.ظ

Very well spoken of course. .
cialis kaufen wo trusted tabled cialis softabs cialis tablets cialis generika order cialis from india if a woman takes a mans cialis look here cialis cheap canada weblink price cialis overnight cialis tadalafil viagra or cialis
Grow faster
چهارشنبه 26 اردیبهشت 1397 07:39 ب.ظ
It iis appropriate time to maske a few plans for the longer term annd it is time to be happy.
I've read this put upp and if I may just I want to suggest you some interesting
things or advice. Maybe you can write neext articles referring to this article.

I want to read even more issues approximately
it!
Cialis online
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 08:25 ق.ظ

With thanks! I like it.
5 mg cialis pharmacie en ligne cialis 50 mg soft tab we like it cialis soft gel cialis for sale in europa try it no rx cialis cialis online cialis flussig ou acheter du cialis pas cher when can i take another cialis cost of cialis cvs
Buy viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:51 ب.ظ

Position nicely utilized..
get viagra online online pharmacy levitra where can i buy cheap viagra viagra online cheap low price viagra how to safely buy viagra online buy generic viagra online uk kamagra online pharmacy for viagra buy viagra usa online
depforce medicine
شنبه 1 اردیبهشت 1397 03:03 ق.ظ
I wass recommenhded thiss web sikte byy mmy cousin. I aam now nnot certain whether thios put upp iis written via him aas no one elde
know such taargeted approximately mmy difficulty.
You are amazing!Thanks!
Cialis online
شنبه 18 فروردین 1397 06:23 ق.ظ

Nicely put, Regards.
200 cialis coupon compare prices cialis uk tadalafil generic comprar cialis 10 espa241a cialis taglich cialis australian price chinese cialis 50 mg the best site cialis tablets cialis tadalafil il cialis quanto costa
Cialis prices
شنبه 4 فروردین 1397 05:19 ق.ظ

Nicely put. Cheers!
tadalafil 20 mg how does cialis work cialis 20 mg cut in half dosagem ideal cialis cialis side effects dangers cialis pills we use it 50 mg cialis dose how does cialis work cialis free trial cialis generico in farmacia
Buy generic cialis
دوشنبه 28 اسفند 1396 10:48 ق.ظ

You made your point quite effectively!!
cialis patent expiration we recommend cialis best buy cialis rckenschmerzen generic cialis in vietnam cialis for sale cialis arginine interactio cialis 5mg cialis pas cher paris we like it cialis soft gel buy cialis cheap 10 mg
kasinopelejä verkossa
سه شنبه 22 اسفند 1396 02:08 ب.ظ
Amazing! This blog looks exactly like my old
one! It's on a completely different subject but it has pretty much the
same page layout and design. Wonderful choice of colors!
http://vpub.binhduong.gov.vn
سه شنبه 14 آذر 1396 09:33 ب.ظ
Every weekend i used to go to see this web site, for the reason that i wish for enjoyment,
for the reason that this this website conations in fact fastidious
funny stuff too.
تكبیر الذكر بالصور
جمعه 10 آذر 1396 09:54 ب.ظ
Pretty great post. I just stumbled upon your weblog and wished to mention that I have really loved surfing around your
blog posts. After all I'll be subscribing on your
rss feed and I hope you write again very soon!
tablete za povećanje penisa
جمعه 10 آذر 1396 06:34 ب.ظ
Howdy! This post couldn't be written any better!
Reading through this post reminds me of my old room mate!
He always kept talking about this. I will forward this
article to him. Pretty sure he will have a good read.
Thanks for sharing!
cutter
چهارشنبه 8 آذر 1396 04:45 ب.ظ
Nice post. I was checking continuously this blog and I'm impressed!
Very useful information particularly the last part :) I care for such
info much. I was seeking this certain information for a long time.
Thank you and good luck.
alonzo
چهارشنبه 8 آذر 1396 04:35 ب.ظ
Everything is very open with a clear description of the issues.
It was truly informative. Your site is very useful.
Thanks for sharing!
Lilian
چهارشنبه 8 آذر 1396 04:26 ب.ظ
you're truly a just right webmaster. The site loading velocity is incredible.
It seems that you're doing any distinctive trick. Also, The contents are masterwork.
you've done a fantastic process on this topic!
Muhammad
چهارشنبه 8 آذر 1396 04:20 ب.ظ
Very nice post. I just stumbled upon your blog and wanted to say that I've really
enjoyed browsing your blog posts. After all I'll be subscribing to your rss feed and I hope you write again soon!
Jeffrey
چهارشنبه 8 آذر 1396 04:14 ب.ظ
I have fun with, lead to I found just what I used to be looking for.
You've ended my 4 day lengthy hunt! God Bless you man. Have a great day.

Bye
Maurine
چهارشنبه 8 آذر 1396 09:54 ق.ظ
Hello! I'm at work browsing your blog from my new apple iphone!
Just wanted to say I love reading through your blog and look
forward to all your posts! Keep up the great work!
roofing
چهارشنبه 8 آذر 1396 06:20 ق.ظ
Hey! I know this is kinda off topic however I'd
figured I'd ask. Would you be interested in exchanging links or maybe guest authoring a blog article
or vice-versa? My blog discusses a lot of the same subjects as yours and I think we could greatly benefit from each other.

If you are interested feel free to shoot me an email. I look forward to hearing from you!
Fantastic blog by the way!
http://decor-nn.ru
چهارشنبه 8 آذر 1396 05:17 ق.ظ
This paragraph will help the internet users for creating new web site or even a weblog from
start to end.
http://www.themediciapartments.com/?option=com_k2&view=itemlist&task=user&id=51441
چهارشنبه 8 آذر 1396 04:59 ق.ظ
Heya terrific blog! Does running a blog like this take a great deal of work?
I've absolutely no knowledge of programming but I had been hoping to start my own blog soon. Anyway, if you have
any suggestions or techniques for new blog owners please share.
I understand this is off topic but I simply had to ask.
Appreciate it!
cs.teikal.gr
چهارشنبه 8 آذر 1396 01:52 ق.ظ
Greetings I am so glad I found your blog, I really found you by mistake, while
I was searching on Yahoo for something else, Nonetheless I am here now and would
just like to say cheers for a fantastic post and a all round enjoyable
blog (I also love the theme/design), I don't have time to browse it all at the moment but I have book-marked it
and also added in your RSS feeds, so when I have time I will
be back to read much more, Please do keep up the great work.
wielkanocne
شنبه 4 آذر 1396 01:07 ق.ظ
I loved as much as you'll receive carried out right here.
The sketch is attractive, your authored subject matter stylish.

nonetheless, you command get bought an shakiness over that you wish be
delivering the following. unwell unquestionably come more formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.
proteinas alimentos para aumentar massa muscular
پنجشنبه 2 آذر 1396 10:20 ب.ظ
Good article. I am experiencing some of these issues as well..
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30