تبلیغات
یادداشتهای حقوقی - آیا پول را می توان به امانت سپرد؟
دوشنبه 7 آذر 1384

آیا پول را می توان به امانت سپرد؟

   نوشته شده توسط: هادی حاجیانی    نوع مطلب :حقوق مدنی ،

آیا پول را می توان به امانت سپرد؟

امروز در دانشگاه بحثی بین نگارنده و تعدادی از دانشجویان ترم های بالای رشته حقوق پیش آمد بدین موضوع که آیا وجه نقد را می توان به امانت سپرد یا خیر؟ مسئله ای که محل اختلاف بود پاسخ مثبت و منفی به سئوال مذکور بود که بنده معتقد بودم هیچگاه سپردن پول به شخصی و تعهد به استرداد آن نمی توان عنوان امانت داشته باشد و به جز یک نفر بقیه با این نظر مخالف بودند. آنچه که جای تأسف داشت این بود که هنوز دانشجویان ترم های آخر این رشته از پایه و اساس ضعیف بودند و حتی با الفبای آن نیز بیگانه!

ماده 607 قانون مدنی در تعریف امانت یا ودیعه مقرر می دارد « ودیعه عقدی است كه بموجب آن یك نفر مال خود را به دیگری می سپارد برای آنكه آن را مجانا نگاهدارد. ودیعه گذار مودع و ودیعه گیر را مستودع یا امین می گویند. » ... در اینکه مورد معامله در عقد ودیعه حتما باید مال باشد هیچ تردیدی نیست و در اینکه پول نیز مال است نیز شکی نباید کرد. این مطلب اساس استدلال کسانی بود که معتقد بودند پول می تواند به عنوان امانت به کسی سپرده شود. به اعتقاد اساتید حقوق مورد ودیعه هم می تواند عین معین باشد هم کلی در معین و هم عین کلی. همین مسئله بود که موجب اشتباه دانشجویان شده بود که معتقد بودند پول عین کلی است و چون عین کلی می تواند به ودیعه سپرده شود پس اطلاق آن به وجه نقد هم صحیح است. آنچه در این باور مورد توجه قرار نگرفته بود این است که پول اصلا عین نیست که بخواهد وصف کلیت داشته باشد. معمولا عین آن است که وجود خارجی ، واقعی و ملموس داشته باشد هر چند معین نباشد اما آید پول این اوصاف را داراست؟ اشکال طرفین بحث این بود که گمان می کردند چون پول در قالب اسکناس و سکه این اوصاف را دارد پس عین است هر چند پول جنبه عینی دارد ولی ما اصلا در روابط خود به این جنبه عینی توجه نداریم لکن آنها توجه نمی کردند که این کاغذ یا فلز حکایت از وجود اعتباری این اشیاء دارد که قانونگذار به آنها بخشیده است نه صرفا این شیء در عالم واقعی معتبر و با ارزش باشد چرا که با اراده قانونگذار براحتی ارزش آن ساقط می شود. پس مشخص است که پول عین نیست و آنچه عین نیست هیچگاه به معین تبدیل نمی شود پس وجه پول اگر به شخصی به عنوان امانت سپرده شود شخص اصلا ملزم نیست که همان عین یعنی اسکناس ها را به سپرده گذار مسترد کند چون در منظور طرفین عینی در کار نبوده که نسبت به آن عین حقی ایجاد شود در حالی که در عقد ودیعه باید همان عین را مودع تسلیم کرد (موضوع ماده 619 قانون مذکور). زمانی که شخص پول را به طرف می سپارد این پول داخل در سرمایه طرف قرار می گیرد (عقد قرض 648 قانون مدنی) و در واقع ذمه وی در مقابل آن شخص مشغول می شود و متعهد شده است آن پول را در موعد معین به وی برگرداند اگر اسکناسی غیر از آنچه به وی سپرده بود را به صاحبش بازگرداند مسلما نمی توان او الزام کرد که همان عین پول را برگرداند چنین الزام عقلائی نیست. در عقد امانت مطابق ماده 607 قانون مدنی مورد ودیعه توسط مستودع نگهداری می شود در حالی که فرض نگهداری وجه نقد با کیفیتی که ماده فوق مورد نظر دارد (منظور استرداد همان عین است) به علت عینیت نداشتن آن سالبه به انتفاء موضوع است.

 دلیل دیگر بر رد این ادعا این است که اگر به شخصی پولی به عنوان امانت سپرده شود و آن پول در اثر قوه قاهره از بین برود آیا منطقی است ذمه مستودع را بری دانسته و استناد به ید امانی وی کنیم؟ و اگر این پول بر اثر قوه قاهره از بین برود آیا در این عقد خللی وارد می شود؟ همانطور که گفته شد به محض اینکه پول به قبض شخص برای نگهداری در آید فی الواقع در ذمه او قرار می گیرد که باید فلان مبلغ را به آن شخص بپردازد. همچنین طبق ماده 619 قانون مدنی مقرر می دارد:« امین باید عین مالی را كه دریافت كرده است رد نماید. » و مداقه در مواد 612 الی 624 قانون مدنی  منظور قانونگذار را در اینکه مال حتما باید عین باشد بطور واضح بیان می کند و تاکید دارد که باید همان مال مسترد گردد نه مال دیگر و همانطور که اشاره شد فرض استرداد همان وجوه با همان شماره سریال اصلا منطقی نیست و می توان از این ماده نتیجه گرفت که پول نمی تواند مورد امانت واقع شود. عده ای می گفتند اگر طرف این پول را خرج کند خیانت در امانت است که این نظر نه با قانون وفق دارد نه اصول حقوقی آن را می پذیرد چرا که طرف ملزم است معادل آن وجه بپردازد و هیچ تفاوتی نمی کند که آن وجوه دارای همان شماره سریال باشد یا خیر بلکه ارزش اعتباری آن مد نظر است که همان قدرت خرید است با هر شکلی که عرفا معتبر باشد چه اسکناس ده هزار ریالی کهنه و چه نو از لحاظ قدرت خرید تفاوتی ندارد در واقع شخصی که اینجا خائن نامیده شده است مدیون است.

از طرفی در بحث اشاره کردند به این که در این عقد طرفین می توانند شرط کنند که باید همان پول با همان مشخصات مسترد گردد. در فرض اینکه این وجوه هیچ امتیازی از نظر ارزش با وجوه دیگر ندارد انجام به این شرط به نظر می رسد مخالف بند2 ماده 232 قانون مدنی است چه که ماده فوق مقرر می دارد شرط باید دارای منفعت عقلائی باشد شرط این که باید همان اسکناسها باید مسترد گردد چون ارزش آن با سایر اسکناسهای مشابه تفاوتی نمی کند حتی اگر از نظر کمیت و قیمت مندرج در آن کمتر یا بیشتر باشد. پس شرط مزبور نمی تواند نفع عقلائی داشته باشد پس شرط باطل است ولی مفسد عقد نیست و الزام به انجام آن به نظر نمی رسد لزومی داشته باشد.

نتیجه:

نظر نگارنده این است که وجوهی که به امانت سپرده می شود هر چند در قالب امانت است اما شرایط آن را ندارد بیشتر به عقد قرض موضوع ماده 648 قانون مدنی شباهت دارد تا عقد ودیعه. پس نمی توان در صورتی که مطابق شروط آن عقد عمل نشد موضوع جنبه کیفری مطابق ماده 674 قانون مجازات اسلامی بخش تعزیرات داشته باشد.

گاهی طرفین به هنگام ایجاد ماهیت عقدی به غلط آن را با نام ماهیت دیگری معرفی می کنند. در این صورت روشن است که برای ساختن ماهین عقد تشکیل یافته، باید اراده و قصد مشترک ایشان مورد بررسی قرار گیرد و نامگذاری طرفین را نمی توان ضابطه تشخیص ماهیت عقد مزبور دانست. مثلا در عرف عموم شایع است که زمانی که همسایه می خواهد برای برگزاری مجلس جشنی، از اثاثیه و لوازم همسایه خود در مدت برگزاری جشن استفاده کند به هنگام مراجعه به همسایه می گوید این اثاث را تا فردا به من قرض بده در صورتی که مقصود و ماهیت طرفین عقد، قرض نیست و آنچه طرفین در این گونه موارد اراده می کنند در حقیقت عاریه موضوع ماده 635 قانون مدنی است و تشخیص آن هم با دادگاه است.( ر.ک دکتر مهدی شهیدی. تشکیل قراردادها و تعهدات.ص 109 ) این ناشی از فهم نادرست عموم از اصطلاحات حقوقی است همانطور که عبارت نادرست « فروش سرقفلی » در جامعه به وفور دیده می شود.


What is leg length discrepancy?
شنبه 25 شهریور 1396 04:25 ق.ظ
Thank you for another informative website. Where else may I am getting that kind of information written in such an ideal manner?
I have a project that I'm just now working on, and I have been at the glance out
for such info.
http://www.memorytoday.com/modules.php?name=Your_Account&op=userinfo&username=KandiGilma
پنجشنبه 23 شهریور 1396 04:15 ب.ظ
What a information of un-ambiguity and preserveness of valuable knowledge concerning
unpredicted feelings.
iniquity
چهارشنبه 22 شهریور 1396 04:49 ق.ظ
Thank you, I have just been searching for info about this topic for
a while and yours is the greatest I have came upon till now.
However, what about the conclusion? Are you positive about the source?
Francis
یکشنبه 19 شهریور 1396 02:59 ب.ظ
Amazing blog! Is your theme custom made or did you download
it from somewhere? A design like yours with a few simple adjustements would really make my blog jump out.

Please let me know where you got your theme.
Bless you
Anne
یکشنبه 19 شهریور 1396 02:30 ب.ظ
I have been surfing on-line more than three hours lately, yet I never discovered any attention-grabbing article like yours.
It's lovely price enough for me. Personally, if all website owners and bloggers made just right content as you
did, the net will probably be a lot more helpful than ever before.
Ignacio
یکشنبه 19 شهریور 1396 01:36 ب.ظ
Highly energetic post, I liked that a lot. Will there be a part 2?
I-House.gq
یکشنبه 19 شهریور 1396 12:19 ب.ظ
Hello to all, the contents existing at this site are in fact remarkable for people
knowledge, well, keep up the good work fellows.
Brodie
شنبه 18 شهریور 1396 05:14 ق.ظ
Your style is really unique in comparison to other people I've read stuff from.

Many thanks for posting when you've got the opportunity, Guess I'll just book
mark this blog.
Lanny
جمعه 17 شهریور 1396 11:48 ب.ظ
I believe that is among the most important info for me.

And i'm happy studying your article. However should statement
on few common issues, The site taste is wonderful, the articles is actually excellent :
D. Just right process, cheers
Carolyn
جمعه 17 شهریور 1396 04:02 ب.ظ
Truly when someone doesn't understand afterward its up to other people that they will assist, so here it happens.
foot pain
سه شنبه 14 شهریور 1396 01:10 ب.ظ
Hello! Do you know if they make any plugins to assist with
Search Engine Optimization? I'm trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I'm not
seeing very good success. If you know of any please share.
Thank you!
Antonietta
چهارشنبه 8 شهریور 1396 03:38 ب.ظ
It's not my first time to go to see this website, i am browsing this website dailly and obtain fastidious facts from here every day.
http://www.sooperarticles.com/authors/578862/tashina-gilb.html
چهارشنبه 8 شهریور 1396 02:57 ب.ظ
An outstanding share! I have just forwarded this onto a coworker who
has been conducting a little homework on this.
And he actually ordered me breakfast because I stumbled upon it for him...
lol. So let me reword this.... Thanks for the meal!!
But yeah, thanks for spending time to discuss this issue here on your web page.
use this link
سه شنبه 7 شهریور 1396 10:42 ب.ظ
fantastic publish, very informative. I'm wondering why the opposite experts of this sector do not realize this.

You should continue your writing. I am sure, you have a great readers'
base already!
the betting site
سه شنبه 7 شهریور 1396 03:24 ق.ظ
It's a pity you don't have a donate button! I'd without a
doubt donate to this brilliant blog! I suppose for
now i'll settle for bookmarking and adding your RSS feed to my Google account.
I look forward to fresh updates and will share this site with my
Facebook group. Talk soon!
nettfavoritter.posten.no
دوشنبه 6 شهریور 1396 11:52 ب.ظ
This web site definitely has all of the information I wanted about
this subject and didn't know who to ask.
Talks About It
دوشنبه 30 مرداد 1396 03:17 ب.ظ
It's perfect time to make some plans for the future
and it is time to be happy. I have read this post and if I could I wish to suggest
you some interesting things or suggestions. Maybe you can write
next articles referring to this article. I desire to read even more things about it!
islamiyasam.com
دوشنبه 30 مرداد 1396 12:49 ب.ظ
Hi! Do you know if they make any plugins to help with SEO?
I'm trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I'm not
seeing very good success. If you know of any please share.
Appreciate it!
Www.gokyuzubilgisayar.xyz
دوشنبه 30 مرداد 1396 12:23 ب.ظ
Hello there! I could have sworn I've visited your blog before but
after browsing through some of the posts I realized it's new to me.
Anyways, I'm definitely happy I found it and I'll be
book-marking it and checking back frequently!
try these guys out
جمعه 27 مرداد 1396 05:19 ب.ظ
I know this if off topic but I'm looking into starting my own weblog and was wondering what
all is needed to get set up? I'm assuming having a blog like yours would cost a
pretty penny? I'm not very web savvy so I'm not 100% sure.
Any tips or advice would be greatly appreciated.
Kudos
penis verlängerung pillen
چهارشنبه 25 مرداد 1396 07:26 ب.ظ
Appreciate this post. Let me try it out.
agnusmincy.wordpress.com
یکشنبه 22 مرداد 1396 08:52 ق.ظ
We're a group of volunteers and starting a new scheme in our community.
Your website offered us with valuable info to work
on. You have done an impressive job and our entire community will be grateful
to you.
How can I increase my height after 18?
سه شنبه 17 مرداد 1396 05:49 ق.ظ
This is a topic that is near to my heart... Best wishes!

Exactly where are your contact details though?
Maximo
دوشنبه 16 مرداد 1396 07:49 ب.ظ
Hi there, this weekend is pleasant in support of me, for the reason that
this point in time i am reading this wonderful educational paragraph here at my residence.
noeliadrumwright.hatenablog.com
شنبه 14 مرداد 1396 06:02 ب.ظ
Great blog you have got here.. It's difficult to find good quality writing like yours these days.
I seriously appreciate people like you! Take care!!
Rosalind
سه شنبه 10 مرداد 1396 07:44 ب.ظ
Excellent blog! Do you have any hints for aspiring writers?
I'm hoping to start my own website soon but I'm a little lost on everything.

Would you suggest starting with a free platform like
Wordpress or go for a paid option? There are so many options out there that I'm totally overwhelmed ..
Any suggestions? Cheers!
Gilberto
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 01:23 ب.ظ
Hi, Neat post. There is a problem with your website in internet explorer, would
test this? IE nonetheless is the market chief and a big portion of other folks
will pass over your fantastic writing due to this problem.
شادی
دوشنبه 30 مرداد 1385 06:08 ق.ظ
ممنون كه جوابمو دادید
بله شما درست گفتید من اشتباهه لپی كردم

فرزند چی؟ ارث میبره؟
شادی
شنبه 28 مرداد 1385 05:08 ق.ظ
با سلام
من دانشجوی ترم 4 حقوق هستم

در ازدواج موقت
مادر ارث نمیبرد
مگر اینكه شرط شده باشد
اما ایا فرزند حاصل از ازدواج موقت ارث میبرد یا خیر؟
......................................................................................
اگر امكان دارد توضیحی راجب به دعوای رده مال بدهید متشكر م
محمد
دوشنبه 7 فروردین 1385 12:03 ب.ظ
با سلام
شما در قسمتی از استدلالات آورده اید كه (..در اینکه مورد معامله در عقد ودیعه حتما باید مال باشد هیچ تردیدی نیست و در اینکه پول نیز مال است نیز شکی نباید کرد...)و در قسمت دیگر با وارد كردن ایراد به اینكه پول عین نیست و اعتبار آن قراردادی است امانت سپردن آنرا ممكن ندانسته اید.آیا این دو مطلب باهم در تناقش نیستنند و بعبارت دیگر وقتی شی را مال دانستید چگونه میتوانید آنرا عین ندانید؟شاید در حقیقت منظور شما آن باشد كه پول مال نیست و مانند برخی نظریات مثل چك وسیله تحصیل مال است.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30