تبلیغات
یادداشتهای حقوقی - رابطه متقابل حقوق و اقتصاد
جمعه 2 اردیبهشت 1390

رابطه متقابل حقوق و اقتصاد

   نوشته شده توسط: هادی حاجیانی    نوع مطلب :حقوق اقتصادی ،

رابطه متقابل حقوق و اقتصاد

(مفهوم تحلیل اقتصادی حقوق)

 

هادی حاجیانی - وکیل پایه یک دادگستری

رشد و توسعه زندگی بشر را میتوان در گرو توجه به بُعد اقتصادی آن دانست و زمانی این توسعه به‌صورت تصاعدی پیشرفت نمود که نگرش‌ها و تحلیل‌ها، رنگ و لعاب اقتصادی به خود گرفت و آرمان‌های کلان، اذهان بشر را به خود مشغول نمود و به همین صورت بود که اعمال بشر با سرعت بیشتری با انگیزه‌های اقتصادی و با نیت تحصیل ارزشهای مادی آمیخته شده و جریانهای خاصی در زندگی اجتماعی ایجاد کرد. اقتصاد همواره با دو مفهوم رفع نیازهای مادی و رسیدن به خواستهای مادی همراه و هماهنگ بوده است. تلاش و کوشش برای رسیدن به حداکثر نتیجه موردنظر، عنصر اصلی اقتصاد و یک نگاه اقتصادی است. بنابراین بشر همواره با این دید روابط خود را تنظیم می‌نمود و هماهنگی تعاملات و گسترش روابط را می‌توان در تأثیر نگرش‌های اقتصادی بشر در پیشبرد اهداف خود دانست.

اما در کنار نقش اقتصاد، همواره حقوق نیز در زندگی بشر نقش بسیار مهم و حیاتی ایفاء می‌نماید. اگر اقتصاد راه بشر برای رسیدن به اهداف مادی خود باشد حقوق تضمین و ضامنی برای این نیل بشر خواهد بود. حقوق بر اعمال انسان حکومت می‌کند و علاوه بر مشخص نمودن مسیر این جریانات، انحرافات بشر را از مسیری که غبطه شخص و مصلحت همگان در آن وجود دارد کنترل می‌کند. به همین جهت مردم نمی‌توانند قواعد و مقررات حقوقی را در رسیدن به اهداف اقتصادی خود نادیده بگیرند و ناچارند در مسیر صحیحی که علم حقوق آن را منطبق با قواعد خود می‌داند گام بردارند. بنابراین حقوق همواره در کنار اقتصاد بوده و در اصل هم‌عرض با اقتصاد به حیات خود در زندگی بشر ادامه می‌داد. به همین علت تا سالیان دراز، تقابل و نقطه تلاقی حقوق و اقتصاد، جای خاصی در اذهان مردم نداشت، و بشر در عین اینکه اهداف اقتصادی خود را دنبال می‌کرد سعی داشت مقررات و قواعد حقوقی را نیز رعایت نماید. اما زمانی که علم رشد فزاینده‌ای در زندگی بشر پیدا نمود، در روابط، پیچیدگی خاصی ایجاد گردید، دیگر آن نگرش‌های ساده و سنتی قادر نبوده به کنترل اوضاع بپردازد. در جامعه معاصر و امروزی، تعاملات تجاری و اقتصادی بشر پیچیدگی صدچندانی نسبت به گذشته داشته؛ چند وجهی شدن معاملات، ظهور کالاها و نیازهای جدید، گسترش روابط به عرصه بین‌الملل، مرزبندی خاص کشورها و مسائل مستحدث بیشمار به‌وجود آمده، همگی موجب ایجاد مفاهیم و تأسیس ماهیت‌های خاصی شده است. اما حقوق که می‌بایست همیشه همراه و در کنار اقتصاد باشد، با این پیشرفت یکباره، گویی از غافله عقب مانده و می‌بایست خود را به سرعت به این پیشرفتها و تحولات برساند تا بتواند به حکومت خود ادامه دهد. به همین دلیل حقوق ناچار شد به صورت جدی‌تر وارد عرصه اقتصاد شود، به تحلیل قواعد و روشهای اقتصادی و تجاری بپردازد تا کارآمدترین قواعد را در این خصوص وضع نماید. یکی از دلایل مهم تلاقی حقوق و اقتصاد و نیز ایجاد نگاه‌های اقتصادی –حقوقی را می‌تواند در این موضوع دید.

البته نگاه اقتصادی به حقوق، حتی در زندگانی انسانهای دیرین نیز به وضوح دیده می‌شد و مفاهیمی مانند مالکیت، تحصیل مال، قراردادها و بسیاری دیگر از مفاهیم حقوقی با نگرش‌های اقتصادی شکل گرفته است که مجال تفصیل در این مختصر نیست. به‌طور کلی چون بسیاری از ابزارهای بشر مانند قراردادها که اغلب برای رسیدن به اهداف اقتصادی است، می‌بایست از مسیر‌های حقوقی عبور نماید، ارتباط و تلاقی این دو همیشه انکارناپذیر بوده است.

به‌طور کلی همین تلاقی اقتصاد و حقوق که در زندگانی بشر اولیه کمابیش وجود داشته و در زندگی بشر امروز به دلایل گفته شده به اوج خود رسیده است، تحلیلهای جدیدی می‌بایست صورت گیرد که در همین راستا رشته‌ای نوین در میان علوم ایجاد نموده است.

 

تحلیل اقتصادی حقوق یا تحلیل حقوقی اقتصاد: آنچه مد نظر ما است تحلیل اقتصادی حقوق است یا تحلیل حقوقی اقتصاد؟ بدیهی است تحلیلی که بر پایه هرکدام از این دو مبنا صورت گیرد موضوع متفاوت و نتیجه خاص خود را خواهد داشت، بنابراین باید نخست مشخص کنیم که می‌خواهیم حقوق را از دید اقتصادی تحلیل کنیم یا اقتصاد را از دید حقوقی. بطور خلاصه این دو مبنا بررسی می‌کنیم:

نخست؛ تحلیل اقتصادی حقوق بدین معنا است که ما نتیجه و مطلوبی که از نهادهای حقوقی انتظار داریم بر اساس مطلوب اقتصادی خود خواستار شویم. بدین توضیح که ما آثار حقوقی بار آمده از اعمال خود یا دیگران را بر مبنای ارزشهای مادی قرار داده به گونه ای‌ که استفاده از ابزارهای حقوقی تلاشی باشد برای رسیدن به اهداف اقتصادی. در واقع در تحلیل اقتصادی حقوق آثاری برای اعمال حقوقی درنظر بگیریم که از حیث اقتصادی قابل توجیه باشد. تحلیلی که بر این اساس صورت گیرد به نظر نگارنده تحلیل اقتصادی حقوق است.

دوم؛ تحلیل حقوقی اقتصاد بدین معنی است که ما آثار ابزارها و قواعد و روش‌های اقتصادی یا حتی استراتژی های اقتصادی را با در نظر گرفتن اصول و قواعد حقوقی تحلیل و تفسیر کنیم. بدین توضیح که باید ببینیم که فلان روش یا ابزار اقتصادی که اشخاص برای نیل به اهداف اقتصادی بکار می‌گیرند چه آثار حقوقی دارد یا از حیث حقوقی قابل توجیه و یا حتی مجاز است یا خیر؟ بطور مثال فرانشیز در کسب و کار از حیث حقوقی چه آثاری دارد یا چه قواعد حقوقی باید بر این ابزار یا استراتژی حاکم باشد، ضوابط و ضمانت ‌اجراهای مرتبط با این موضوع چیست و ... یا تحلیل اینکه حذف صفر از پول ملی چه آثار حقوقی را در بر دارد و آیا از حیث حقوقی قابل توجیه یا قابل اعمال است یا خیر. این نوع تحلیل را می‌توان تحلیل حقوقی اقتصاد نامید.

ملاحظه می‌شود تحلیل اقتصادی حقوق و تحلیل حقوقی اقتصاد، دو مقوله کاملاً جداگانه و با ماهیت متفاوت است، به‌طوریکه تحلیل یک موضوع بر اساس این دو مبنا هرکدام نوشتاری مستقل با محتوا و ماهیتی مجزا است. اما اینکه در حقوق اقتصادی می‌بایست بر اساس کدام مبنا به تحلیل و بررسی پرداخت امری روشن و مبرهن نیست و کسانی‌که وارد قلمرو مشترک حقوق و اقتصاد می‌شوند با یک دو راهی مواجه می‌شوند که اغلب مسیر روشن خود را نمی‌دانند. اما به نظر می‌رسد هم تحلیل اقتصادی حقوق و هم تحلیل حقوقی اقتصاد، لازمه کنکاش و تحقیق در قلمرو مشترک حقوق و اقتصاد است، بنابراین کسی که وارد این حیطه می‌شود هم باید تحلیل اقتصادی نهادهای حقوقی را بداند و هم بتواند نهادهای اقتصادی را از حیث حقوقی تحلیل و بررسی نماید.

اما آنچه در این نوشتار مطلوب و مورد نظر ما است تحلیل اقتصادی حقوق است. بنابراین ما مختصری در خصوص تحلیل اقتصادی حقوق صحبت می‌کنیم: تحلیل اقتصادی حقوق در واقع تحلیل نهادهای حقوقی با نگرش و انگیزه‌های اقتصادی است، به‌گونه‌ای که اگر یک شخص برای رسیدن به خواست‌های مادی خود، از یک ابزار یا نهاد حقوقی استفاده می‌کند در واقع تلاش می‌کند بر اساس نهاده یا گذارده خود، حداکثر ارزش‌های مادی را تحصیل نموده و بهره‌وری خود را به حداکثر برساند. برای فهم این موضوع به این مثال توجه کنید: شخصی برای خرید یک دستگاه آپارتمان با شخص دیگری قرارداد بیع عادی تنظیم می‌نماید و وجه موضوع معامله را همان زمان بطور کامل می‌پردازد اما فروشنده از تحویل آپارتمان و تنظیم سند رسمی به نام خریدار خودداری می‌نماید. خریدار به دادگاه مراجعه می‌کند و علاوه بر تقاضای تحویل و تقاضای الزام به تنظیم سند رسمی، درخواست پرداخت اجرت المثل از زمان تنظیم مبایعه نامه تا زمان تحویل را از فروشنده می‌نماید. اما دادگاه درخواست پرداخت اجرت المثل را رد می‌نماید و استدلال می‌کند که چون سندرسمی به نام خریدار تنظیم نشده تا زمانی که سندرسمی به نام کسی تنظیم نشده است تقاضای پرداخت اجرت المثل از وی مسموع نمی‌باشد... دیدگاه حقوقی صرف به این موضوع، نظر دادگاه را موجه و قابل دفاع جلوه می‌دهد اما اگر ما بخواهیم این موضوع حقوقی را تحلیل اقتصادی بنماییم پاسخ دیگری یافت خواهیم نمود، چراکه انگیزه‌های اقتصادی خریدار در نظر دادگاه مدنظر قرار نگرفته است و اگر بخواهیم این موضوع را با نگرش و تحلیل اقتصادی بررسی کنیم می‌بایست خریدار را از زمان تنظیم مبایعه نامه و پرداخت ثمن، محق دریافت اجرت‌المثل نیز بدانیم. چراکه خریدار ارزش اقتصادی ثمن را از دست داده و آن را به فروشنده اعطاء نموده است و طبیعتاً می‌بایست معادل ارزش اقتصادی ثمن، ارزش دیگری را تحصیل نماید. اجرت‌المثل نیز ارزشی است که خریدار می‌بایست در برابر از دست دادن ثمن بدست آورد تا تعادل اقتصادی میان طرفین برقرار شود. پس از حیث اقتصادی منطقی نیست که فروشنده هم ارزش اقتصادی ثمن را تحصیل نماید و هم از آپارتمان فروخته شده منتفع شده و ارزش‌های آن را از دست ندهد. ملاحظه می‌شود تحلیل اقتصادی مسائل حقوقی در موارد بسیاری پاسخی به ما می‌دهد که از تحلیل صرف حقوقی چنین برداشتی نمی‌نماییم.

علاوه بر مسئله فوق، بطورکلی داشتن دیدگاه اقتصادی در تحلیل مسائل حقوقی به شکل‌گیری ماهیت‌های حقوقی کمک شایانی نموده است بدون اینکه مردم که سازنده اصلی ماهیات هستند ملتفت به ضوابط خاص علم حقوق یا اقتصاد باشند. اما همیشه و در همه ادوار هموراه انگیزه‌های اقتصادی در روند شکل‌گیری بسیاری از نهادها و تأسیسات مهم حقوقی مؤثر بوده است. به‌طور مثال شکل‌گیری نهادی به نام مالکیت همراه با نگرش اقتصادی بوده است و در کنار آنها نهادی مانند قراردادها و معاملات بر همین اساس شکل گرفته و تکامل یافته است. بدین توضیح که بشر پیش از آنکه نگاه حقوقی به موضوعات داشته باشد هموراه در صدد رفع نیازهای مادی خود بوده است و با همین انگیزه بود که در مسیر حقوقی گام بر می‌داشت. اما این رفع نیازها می‌بایست با کمک روش‌هایی صورت بگیرد که قابل حمایت بوده و همه مردم نیز آن حمایت را بپذیرد و آن روش و آثار آن را مورد قبول خود داشته باشند. همین موضوع در خصوص قراردادهای معوض جلوه‌ای خاص به خود می‌گیرد. بدین صورت که؛ بشر چون توان تهیه همه اقلام و منابع مورد نیاز خود را نداشت در پی دست‌یابی به منابع دیگر و بدست آوردن اقلام مورد نیاز خود بود. آنچه بشر نیاز داشت دارای ارزش بوده و آن ارزش در اختیار شخص دیگری بود. پس اگر آن شخص بخواهد ارزش مورد نیاز خود را بدست بیاورد مستلزم این است که شخص دیگری آن ارزش را به فرد مورد نیاز بدهد و در واقع آن را از دست بدهد. بنابراین باید ارزشی جایگزین ارزش از دست رفته بشود تا شخص همواره ارزشی در اختیار داشته باشد که بتواند نیازهای خود را برطرف نماید. بر همین اساس شخصی که می‌خواهد ارزش مورد نیاز خود را بدست بیاورد ناگزیر است ارزش دیگری که متعلق به خودش می‌باشد را از دست بدهد. بنابراین افراد مذکور ناچار هستند ارزش‌های خود را با یکدیگر مبادله نمایند تا در برابر آنچه از دست می‌دهد چیزی بدست آورد. همین روند موجب شکل گیری نهادی به نام قرارداد و معامله گردید. پس منشأ ایجاد بسیاری از نهادهای حقوقی را می‌تواند در حوزه اقتصاد و نگرش‌های اقتصادی جستجو نمود. بنابراین حقوق‌دانان ناگزیر هستند که در تحلیل بسیاری از نهادها و ماهیت‌های حقوقی، دیدگاهی اقتصادی داشته باشند.

آنچه گفته شد مختصری توضیحی بود تا جلوه‌ای از مفهوم تحلیل حقوقی اقتصادی در اذهان تداعی یابد و مقدمه‌ای برای ورود در در قلمرو مشترک حقوق و اقتصاد باشد.


برچسب ها: حقوق+اقتصاد+تحلیل اقتصادی حقوق+تحلیل حقوقی اقتصاد ،

http://viagrawwithoutdoctor.com/
چهارشنبه 9 مرداد 1398 01:28 ق.ظ

Nicely put. Regards.
canada vagra drugs for sale in canada pharmacy onesource canadian rx world pharmacy pharmacy canada reviews best canadian pharmacies online canada medication list cialis from canada cialis canadian pharmacy drugs for sale on internet
http://taspierio.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 09:05 ق.ظ

This is nicely said. .
click here to buy cialis cialis price in bangalore cialis 20 mg cialis cipla best buy cialis free trial buy name brand cialis on line cialis preise schweiz cialis dosage recommendations cialis tablets australia tesco price cialis
Buy cialis
یکشنبه 2 تیر 1398 05:06 ب.ظ

You've made your point quite nicely!!
tadalafil 5mg generic cialis in vietnam safe dosage for cialis cialis coupons printable the best site cialis tablets cialis tablets for sale cialis cost tadalafil 10 mg cialis 20 mg tesco price cialis
http://beauspeciv.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 02:36 ق.ظ

Appreciate it, A lot of information.

ou acheter du cialis pas cher tadalafil tablets cialis venta a domicilio cialis preise schweiz female cialis no prescription cialis diario compra look here cialis order on line order cialis from india cialis farmacias guadalajara cialis name brand cheap
cialis 30 day trial coupon
شنبه 1 تیر 1398 09:32 ق.ظ

Wow quite a lot of very good facts.
cialis lilly tadalafi cialis y deporte wow cialis 20 cialis 20 mg effectiveness cialis 20 mg best price cialis 5mg billiger we use it cialis online store cialis 20 mg cut in half the best choice cialis woman generic cialis 20mg uk
buy cialis online no prescription
جمعه 31 خرداد 1398 05:22 ب.ظ

Amazing loads of valuable knowledge!
low dose cialis blood pressure cialis super kamagra cialis rckenschmerzen buy original cialis overnight cialis tadalafil callus tadalafil generic cialis billig cialis official site cialis daily dose generic
http://telatsi.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 01:49 ق.ظ

Point clearly regarded..
cialis generique 5 mg cialis manufacturer coupon cialis 5mg billiger cheap cialis buy cialis uk no prescription walgreens price for cialis buying cialis overnight cialis 20mg preis cf tesco price cialis cuanto cuesta cialis yaho
Cialis generic
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:51 ق.ظ

Appreciate it, Plenty of write ups!

purchase once a day cialis cialis dosage recommendations cialis 20mg prix en pharmacie where cheapest cialis when can i take another cialis viagra cialis levitra generic cialis pro low cost cialis 20mg cialis daily precios de cialis generico
http://antratar.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 02:42 ب.ظ

Nicely put, Many thanks!
cialis prices in england cialis generico in farmacia order cialis from india click now buy cialis brand cialis cost cialis lilly tadalafi brand cialis generic cialis savings card cialis prices in england cialis soft tabs for sale
cialis tablets for sale
سه شنبه 28 خرداد 1398 10:19 ب.ظ

Kudos. Useful information!
tadalafil tablets cialis billig achat cialis en europe cialis tadalafil online estudios de cialis genricos trusted tabled cialis softabs cialis for daily use discount cialis cialis from canada miglior cialis generico
erectile dysfunction treatments reviews
یکشنبه 26 خرداد 1398 04:03 ب.ظ
cheap erectile dysfunction pills online http://viagralim.us cheap erectile dysfunction pills online !
I'm gone to say to my little brother, that he should also go to see this weblog on regular basis to get updated from hottest news.
http://sleepanfi.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 04:58 ق.ظ

You reported this adequately!
cialis lowest price cialis generisches kanada cialis 5 mg buy safe site to buy cialis online cialis prezzo di mercato cialis tablets order a sample of cialis we like it cialis soft gel where do you buy cialis cialis without a doctor's prescription
Cialis generic
شنبه 25 خرداد 1398 03:11 ب.ظ

With thanks. A lot of write ups!

link for you cialis price miglior cialis generico safe site to buy cialis online cialis 20 mg cialis name brand cheap cialis tablets cialis australia org buy cialis cheap 10 mg enter site very cheap cialis generic for cialis
Cialis online
شنبه 25 خرداد 1398 12:56 ق.ظ

Great knowledge. Cheers!
the best choice cialis woman does cialis cause gout tadalafil 20 mg tadalafil generic cialis generico postepay cialis e hiv cialis prezzo al pubblico deutschland cialis online brand cialis nl cialis kaufen bankberweisung
http://werheckte.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 10:41 ق.ظ

You revealed that very well!
cialis daily cialis 10 doctissimo cialis manufacturer coupon generico cialis mexico usa cialis online prices on cialis 10 mg cialis taglich generic cialis tadalafil cialis australian price cialis 100mg suppliers
only best offers cialis use
پنجشنبه 23 خرداد 1398 08:03 ب.ظ

Thanks. Ample content.

buy cialis online cheapest cialis arginine interactio cialis 100 mg 30 tablet discount cialis enter site natural cialis enter site natural cialis look here cialis order on line cialis farmacias guadalajara cialis 30 day sample enter site natural cialis
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 11:51 ق.ظ

Thanks! Awesome stuff.
cialis en mexico precio the best choice cialis woman cilas generic cialis 20mg uk costo in farmacia cialis generic cialis at walmart cialis professional from usa generic cialis with dapoxetine enter site 20 mg cialis cost cialis en mexico precio
can you buy viagra over the counter in argentina
دوشنبه 20 خرداد 1398 12:04 ق.ظ

Thank you a lot for sharing this with all folks you actually realize what you are speaking approximately! Bookmarked. Please additionally visit my web site =). We may have a link alternate contract among us
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 06:00 ق.ظ

Thanks a lot! I like this.
cialis super acti cialis prices in england safe site to buy cialis online cialis y deporte precios cialis peru generic cialis pro cialis coupons printable cialis tadalafil online viagra or cialis cialis generic
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 12:48 ق.ظ

Appreciate it. Loads of information!

fast cialis online when can i take another cialis opinioni cialis generico safe dosage for cialis the best site cialis tablets cialis sicuro in linea achat cialis en itali bulk cialis we like it cialis soft gel cialis generico milano
http://www.mindywenderfitness.com/21daychallenge/
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 04:09 ق.ظ
スーパーコピーブランド(N級品)優良店、ブランドスーパーコピー時計激安販売専門店
https://led-displays.ru/suo
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 04:08 ق.ظ
日本一流品質のスーパーコピー時計、ブランド財布コピー、ブランドバッグコピー新作最新入荷! 当社の方針です ウブロ 時計 ビッグバン スーパー コピー
http://sergeytatiananikitiny.com/index.php/4324324/565465465464?start=10
سه شنبه 3 اردیبهشت 1398 02:28 ب.ظ
ロレックス スーパーコピー:2018ロレックス時計コピー専門店
http://www.datamars.com.ar/quienes-somos/
جمعه 30 فروردین 1398 05:16 ق.ظ
人気がバツグン!メンズ ブランド 偽物 通販 スニーカーは皆様に認められています。メンズ ブランド コピー
http://receptizasvakog.com/2016/
جمعه 30 فروردین 1398 05:16 ق.ظ
世界一流スーパーコピークロムハーツ激安販売 - スーパーコピーブランド専門店
https://www.alfatransformer.com/transformer_components.php
جمعه 30 فروردین 1398 05:15 ق.ظ
口コミで高評価!弊社は業界人気NO.1のスーパーコピーブランド激安通販専門店!完璧品質のスーパーコピー時計
https://www.deadvocatenwijzer.nl/over-ons
چهارشنبه 28 فروردین 1398 01:37 ب.ظ
スーパーコピー時計,スーパーコピー財布,スーパーコピーバッグ?アクセなど、スーパーコピー時計レディースとメンズブランドスーパーコピー時計専門店
http://canadianpharmacyes.com/
جمعه 23 فروردین 1398 02:02 ب.ظ

This is nicely said! .
canadian mail order pharmacies canadian pharcharmy online canada medications information canada online pharmacies medication most reliable canadian online pharmacies canada pharmaceuticals online canadian pharcharmy online24 canadian prescriptions online canada online pharmacy canadian medications
http://canadianpharmacyes.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 11:17 ب.ظ

Helpful content. Thank you!
canadian medications 247 drugstore online canada canada rx drugs for sale in canada canada medication pharmacy aarp recommended canadian online pharmacies canadian pharmacies shipping to usa online pharmacies mexico most reliable canadian pharmacies canada rx
https://www.sheetplantassociation.com/contact-us
شنبه 17 فروردین 1398 04:32 ب.ظ
ブランドコピー 市場,ブランド財布コピー,ルイヴィトン財布,ロレックス 時計コピー
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30