تبلیغات
یادداشتهای حقوقی - ماهیت طلاق به حکم دادگاه
سه شنبه 22 بهمن 1387

ماهیت طلاق به حکم دادگاه

   نوشته شده توسط: هادی حاجیانی    نوع مطلب :حقوق خانواده ،

ماهیت طلاق به حکم دادگاه

هادی حاجیانی

تشکیل زندگی مشترک علاوه بر اینکه مستلزم عبور از جریانهای مادی است، نتیجه علاقه و پیوندی عاطفی بوده است که چنان ریشه در قلب و ذهن طرفین داشته که آنها را به اوجی از رضایت رسانده است تا جایی که خوشبختی خود را در گرو پیوندی استوار میبینند و با کمال میل و رضایتی آمیخته با عشق و احساسات، خود را زیر بار تعهداتی می‌برند که علم حقوق از سنگینی آن به شگفت می‌آید. زندگی مشترک که در علم حقوق به پیوند نکاح شهرت دارد، اگرچه در حیطه عقود و در ردیف سایر قراردادها مورد مطالعه قرار می‌گیرد، اما نقش پررنگ معنویات و جنبه فرا مادی آن ایجاب می‌کند که ما قواعد آن را از حیث ایجاد، تداوم، بقا و انحلال؛ با نگرشی سوای آنچه به دیگر عقود داریم مورد بررسی قرار دهیم تا کلیت قواعد و اصول حقوقی ما را به جمود اندیشه نکشاند و با دیدی انعطاف پذیر احکام نکاح را از منابع و مقتضایات این رابطه استخراج کنیم.

بنابراین نمی‌توان پذیرفت؛ ازدواجی که آن همه هزینه‌های مادی و معنوی در برداشته، به‌راحتی قربانی خشمی زودگذر و نفرتی ظاهری گردد تا این خشم در نهایت به شکل صیغه طلاق در آید و بنیان استواری که در اندیشه طرفین بود به یکباره فرو ریزد. اینجاست که حقوق در جامه مصلحت وارد عرصه خصوصی خانواده می‌شود و با وضع احکام و قواعد منطقی، جلوی خشم آنی و احساسات سست را می‌گیرد تا طرفین فرصتی جهت بازبینی رفتار و گذشته خود بیابند و فارغ از تصمیمات خشم‌آلود، با تعقل و هم‌فکری بتوانند در خصوص بقاء این پیوند یا گسستن دائمی آن تصمیمی قاطع بگیرند. به همین جهت شارع برای حفظ این مصلحت، طلاق رجعی به عنوان اصل قرار داد تا ادامه زندگی زناشویی را با رجوعی ساده در مدت عده امکان پذیر سازد. در همین راستا جز موارد معدود از طلاق را از حکم رجعی بودن خارج ساخته و آنها را بائن نامیده است[1] که راه برگشتی جز توسل به تشریفات مجدد ازدواج وجود ندارد.

اگرچه در رجعی بودن طلاق مصلحت‌ها و حکمت‌هایی نهفته است اما حکم رجوع مانند هر وسیله ای ممکن است در راه نادرست مورد استفاده قرار گیرد و مورد شایع آن زمانی است که زن به دلایل مربوط به شوهر خویش، متقاضی طلاق از وی می‌باشد و پس از امتناع شوهر از دادن طلاق و رجوع به دادگاه و الزام شوهر به طلاق و غیره، موفق به جدایی از همسر خویش می‌شود، اما پس از گذشت این مراحل دشوار، شوهر با رجوعی ساده[2] وضعیت را به حال سابق باز می‌گرداند.[3] این وضعیت سبب می‌شود که زمینه ایذاء زن توسط شوهر فراهم شده و راه سوء استفاده شوهر مخالف طلاق باز باشد، در این صورت تلاش زن به دور تسلسلی می‌ماند که هر بار با رجوع شوهر بی فایده می‌شود.

بنابراین باید راه چاره ای جست تا نه مصلحتی که گفتیم نادیده گرفته شود و نه مفسدتی دیگر به بار آید. بعضی  از حقوقدانان خود را از قید تکلف تحلیل، رها کرده و چاره را در پاک کردن صورت مسئله دانسته اند، به این صورت که طلاق اگر به حکم دادگاه و به درخواست و تقاضای زن باشد، دیگر رجعی نیست بلکه بائن است،[4] اگرچه خارج از مصادیق طلاق بائن باشد. این عقیده در ظاهر منطقی و متین به نظر می‌رسد چراکه اگر طلاق به تقاضای زن و با حکم دادگاه صورت گیرد رجوع شوهر حکم دادگاه را از اثر می‌اندازد و به عبارتی مبنای این جریان را منتفی می‌سازد. اما باید واقع‌بین بود و به صرف مواجه شدن با چنین مشکلی، بی درنگ صورت مسئله را حذف ننمائیم و موضوع حکم قانون را تغییر ندهیم. از طرفی با توجه به ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب سال 1371 تمامی طلاقها با حکم دادگاه مجاز می‌شود و بنابراین حتی اگر زوجین هر دو موافق طلاق باشند باز باید به دادگاه رجوع کنند و در شرایط کنونی هیچ دفترخانه ازدواج و طلاقی حق ثبت طلاق بدون اذن دادگاه را ندارد. بنابراین عملاً تمامی طلاق ها با حکم دادگاه صورت می‌گیرد.[5]  پس طبق نظر حقوقدان مزبور در نظام حقوقی فعلی ما عملاً نباید مصداقی از طلاق خلع[6] داشته باشیم چه زمانی که طلاق به حکم دادگاه بائن محسوب می‌شود دیگر دلیلی وجود ندارد که زن برای اسقاط حق رجوع مرد مالی را به عنوان «فدیه» به شوهر ببخشد، اما حقوقدان مذکور پاسخی به این مسئله نداده است.

همانطور که گفته شد نظر فوق در ظاهر مناسب و مطابق با اوضواع احوال و رویه قضایی است اما در واقع و نفس الامر چنین نیست و پذیرش این نظر در پاره از موارد مخالف نصوص قانونی و شرعی است و از طرفی ممکن است به زیان زن تمام شود. برای رد نظریه فوق باید آثار طلاق رجعی را به طور مختصر برشماریم و ببنیم آیا همه این آثار با مقتضای حکم دادگاه مخالف است. آثار طلاق رجعی را می‌توان چنین برشمرد:

1.      امکان رجوع شوهر به زن در مدت عده (ماده 1148 قانون مدنی)

2.      حق زن در مطالبه نفقه در مدت عده (ماده 1109 قانون مدنی)

3.      امکان توارث زوجین در صورت فوت یکی از آنها در مدت عده (ماده 943 قانون مدنی). بنابراین اگر شوهر در مدت عده فوت کند زن از او ارث می‌برد.

4.       در مدت عده رجعیه ازدواج مرد با دختر برادر یا دختر خواهر زن موکول به اجازه زن است.

5.      در مدت عده رجعیه مرد نمی تواند با خوهر زن ازدواج کند.

6.      طبق شواهد عدیده و ماده 8 قانون امور حسبی مطلقه رجعیه در حکم زوجه دانسته شده است. این حکم آثار بسیاری دارد. مثلاً رابطه نامشروع زن در مدت عده در حکم رابطه داشتن زن شوهر دار است. پس اگر زن یا مرد مرتکب زنا شوند به مجازات زنای محصنه (سنگسار) محکوم می‌شوند. (ماده 85 قانون مجازات اسلامی)

7.      زنای با زنی که در عده رجعیه است موجب حرمت ابدی می‌شود بر خلاف عده طلاق بائن (ماده 1054 قانون مدنی)

8.      در مدت عده رجعیه چنانچه مرد 3 همسر دائم دیگر داشته باشد نمی تواند دیگری را به نکاح دائم خود درآورد.

9.      ایجاد حرمت ابدی ناشی از نه طلاق که شش تای آن عدی (نوعی طلاق رجعی) باشد (ماده 1058 قانون مدنی)

بدیهی است اگر ما طلاق به حکم دادگاه و به درخواست زن را بائن بدانیم سبب می‌شود که علاوه بر رجوع، سایر آثار طلاق رجعی را نیز از این طلاق سلب کنیم در حالی که هیچ دلیل قانونی و منطقی برای این امر نداریم و ملاحظه می‌شود که از میان آثار فوق فقط حق رجوع مرد ممکن است با مقتضای حکم طلاق دادگاه مخالف باشد و هیچ یک از آثار دیگر آن با طلاق به حکم دادگاه منافاتی ندارد، و حتی رجعی بودن طلاق در مواردی به نفع زن می‌باشد؛ مانند اینکه زن در مدت عده حق نفقه دارد که در طلاق بائن چنین حقی ندارد یا اگر در مدت عده مرد فوت نماید زن از او ارث می‌برد لیکن در طلاق بائن چنین نیست. پس دلیلی ندارد که ما در طلاق به حکم دادگاه این حقوق را از زن سلب نماییم و هیچ دلیل شرعی و قانونی نیز بر سلب این حقوق صحه نمی گذارد.

پس تمامی آثار حقوقی طلاق رجعی نافی مقتضای حکم دادگاه به طلاق نمی‌باشد و این منطقی نیست که فقط به خاطر یکی از این آثار، سایر نتایج طلاق رجعی را نادیده بگیرم و بی جهت حکم قانون را تخصیص (اکثر) بزنیم. به نظر می‌رسد در این مورد یعنی طلاق به حکم دادگاه و به درخواست زن؛ اگرچه ما نمی توانیم به اطلاق حکم ماده 1149 قانون مدنی مبنی بر حق رجوع یکطرفه مرد عمل نماییم، اما آنچه متین به نظر می‌رسد اینست که طلاق به حکم دادگاه را طلاق رجعی بدانیم با این تفاوت که برای رجوع نیز رضایت زن باید جلب شود. چه منطقی است که رضایت زن جهت بازگشت به رابطه ای که به درخواست وی منحل شده باید وجود داشته باشد، همانطور که رضایتش در انحلال وجود داشته و مؤثر واقع شده است.[7] پس بهتر است بگوئیم که طلاق به حکم دادگاه رجعی است، لیکن رجوع باید با توافق طرفین صورت گیرد که هم حکمی معارض با ماهیت طلاق نداده باشیم و هم اگر کدورتهای ما بین زوجین برطرف شد و زن شرایط را برای بازگشت به زندگی مشترک مساعد دید، امکان ادامه رابطه زناشویی وجود داشته باشد. این هم به نفع زن است و هم شوهر و هم مصلحت جامعه در آن رعایت می‌شود، مضافاً اینکه امکان سوء استفاده شوهر در این مورد به کلی منتفی می‌شود.

خلاصه اینکه باید پذیرفت که از جهت قانونی و منطقی طلاق به حکم دادگاه و به درخواست زن نیز طلاق رجعی می‌باشد با این تفاوت که رجوع از آن باید به توافق طرفین برسد.



[1] . در شش مورد طلاق بائن محسوب می‌شود: 1- طلاق پیش از نزدیکی (طلاق غیر مدخوله). 2- طلاق زن یائسه. 3- طلاق خلع. 4- طلاق مبارات. 5- سومین طلاق بعد از سه وصلت متوالی. 6-طلاق صغیره

[2] . همانطور که می‌دانید رجوع ایقاع است که به فقط به اراده شوهر واقع می‌شود و دارای تشریفات طلاق نیست و اراده مخالف زن هیچ تأثیری در نفوذ رجوع ندارد. البته باید توجه داشت که تبصره ماده 8 قانون حمایت از خانواده، رجوع در طلاق را موکول به رضایت طرفین دانسته بود، لیکن با تصویب لایحه قانونی دادگاه مدنی خاص و بازگشت به نظام قانون مدنی و فقه در این خصوص، رجوع به همان کیفیت مقرر در قانون مدنی صورت می‌گیرد.

[3] . باید توجه داشت اگرچه زنی که از شوهر کراهت دارد می‌تواند با بخشیدن حقوق خود یا مالی به شوهر در قالب طلاق خلع از وی جدا شود اما خلع بودن طلاق باید به توافق طرفین برسد و امتناع شوهر، تلاش زن را از تأثیر باز می‌دارد.

[4] . دکتر حسین صفایی و دکتر اسدالله امامی. حقوق خانواده. جلد اول. ش 261. ص 292 و 293

[5] . البته حکم دادگاه سبب انحلال رابطه زناشویی نمی‌شود بلکه اذن در طلاق را می‌دهد و واجد آثار طلاق نیست. بنابراین زوج و در صورت استنکاف، نماینده دادگاه باید صیغه طلاق را از جانب زوج، در حضور دو نفر شاهد واجد شرایط جاری کرده و در دفتر طلاق ثبت شود. از تاریخ اجرای صیغه طلاق، نکاح منحل می‌شود.

[6] . طلاق خلع، آن است که زن بواسطه کراهتی که از شوهر دارد در مقابل مالی که به شوهر می دهد از وی طلاق می‌گیرد تا امکان رجوع وجود نداشته باشد. این مال را فدیه می گویند. زن می تواند در مدت عده به فدیه رجوع کرده که در این صورت طلاق به حالت رجعی بازمی‌گردد.

[7] . پس نتیجه می‌گیریم که باید به حکم تبصره ماده 8 قانون حمایت خانواده مصوب 15/11/1353 عمل نمائیم. این تبصره مقرر می‌دارد: «طلاقی كه به موجب این قانون و بر اساس گواهی عدم امكان سازش واقع می شود فقط در صورت توافق كتبی طرفین در زمان عده قابل رجوع است»

البته نگارنده پیشنهاد می دهد که رجوع به طور کلی با اراده زوجین صورت گیرد چراکه رجوع نیز آثاری شبیه عقد نکاح دارد و همانطور که عقد نکاح و آغاز زندگی باید به توافق طرفین برسد، بازگشت به زندگی مشترک پس از انحلال نکاح نیز در حقوق و وضعیت هر دو طرف تأثیر می گذارد پس بهتر است که رجوع نیز در قالب توافق قابل وقوع باشد.


download
دوشنبه 21 مرداد 1398 08:28 ب.ظ
Great beat ! I wish to apprentice while you amend your site, how could i subscribe for a blog site?
The account helped me a acceptable deal. I had been a little bit acquainted of this your broadcast provided
bright clear idea
como almentar o penes
سه شنبه 8 مرداد 1398 04:22 ب.ظ
Hello to every one, as I am actually keen of reading
this weblog's post to be updated on a regular basis. It consists of nice stuff.
extensor peniano
سه شنبه 8 مرداد 1398 01:46 ب.ظ
I get pleasure from, lead to I found exactly what I used to be looking
for. You've ended my 4 day lengthy hunt! God Bless you man.
Have a nice day. Bye
download
سه شنبه 1 مرداد 1398 07:36 ب.ظ
Hi! This is kind of off topic but I need some guidance from an established blog.
Is it very hard to set up your own blog? I'm not very techincal but I can figure things out pretty quick.

I'm thinking about setting up my own but I'm not sure where to
begin. Do you have any tips or suggestions?
Thank you
WesleyTep
سه شنبه 1 مرداد 1398 02:40 ق.ظ
viagra medication prescription levitra cialis prop
<a href="https://www.viagraforsalemsn.com/">viagra pills</a>
Wolfgang
دوشنبه 31 تیر 1398 04:07 ق.ظ
Simple truth is: We identify the amble regarding embarrass the Uber of Make uncomfortable.
Face-to-face, I do believe this can be a lot a lot
more stylish since the only one who is as tall as into contact with a person the following morning transpires your Uber
new driver exactly who doesn’t reviewer, and just will give you a bud
vase associated with Fiji water while you pass up taste phone.
download
جمعه 28 تیر 1398 04:53 ق.ظ
Everyone loves it when folks come together and share views.

Great site, stick with it!
WesleyTep
پنجشنبه 27 تیر 1398 03:27 ق.ظ
buy viagra online without prescription
<a href="https://www.viagraforsalemsn.com/">buy viagra online</a>
http://panlelos.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 12:05 ق.ظ

Thanks a lot, Plenty of info!

prix cialis once a da enter site very cheap cialis safe site to buy cialis online cialis reviews buy cialis online legal cialis generico in farmacia india cialis 100mg cost cialis 5 mg para diabeticos only now cialis 20 mg effetti del cialis
Generic cialis
یکشنبه 2 تیر 1398 08:32 ق.ظ

You made your point quite nicely!!
generic cialis review uk cialis para que sirve american pharmacy cialis no prescription cialis cheap cialis generique 5 mg buy cialis online nz tadalafil 20mg cialis online deutschland cialis generico online safe dosage for cialis
http://terfoofac.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 05:39 ب.ظ

Cheers, I value it.
generic cialis tadalafil prescription doctor cialis generic cialis tadalafil cialis generico online cialis daily reviews cialis online nederland cialis online deutschland cialis dosage miglior cialis generico chinese cialis 50 mg
http://actenlyu.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 12:41 ق.ظ

Very well expressed of course. .
cialis per paypa cialis 10mg prix pharmaci cost of cialis per pill precios cialis peru cialis taglich tadalafil 20 mg generic cialis with dapoxetine cialis side effects safe site to buy cialis online callus
Cialis canada
جمعه 31 خرداد 1398 08:35 ق.ظ

You suggested it adequately!
cialis 50 mg soft tab india cialis 100mg cost prices on cialis 10 mg cialis for sale cialis tablets australia we use it 50 mg cialis dose tadalafil generic we recommend cheapest cialis cialis 20 mg cost the best site cialis tablets
cialis tablets for sale
پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:46 ب.ظ

Wow plenty of excellent data!
generic low dose cialis buy cialis venta cialis en espaa tadalafil 10 mg we like it cialis price cialis et insomni buy generic cialis cialis generico lilly preis cialis 20mg schweiz cialis pas cher paris
cialis generico milano
چهارشنبه 29 خرداد 1398 09:35 ب.ظ

Appreciate it, Numerous posts!

generic cialis with dapoxetine cipla cialis online cialis generico en mexico generic cialis with dapoxetine import cialis link for you cialis price cialis patentablauf in deutschland buying cialis on internet cialis online napol cialis italia gratis
http://lunchsporcal.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 05:11 ق.ظ

Thank you! Awesome stuff!
trusted tabled cialis softabs cialis bula canadian discount cialis cialis 5 mg schweiz cialis billig cialis 5 mg para diabeticos non 5 mg cialis generici miglior cialis generico cialis with 2 days delivery we choice free trial of cialis
Cialis online
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:33 ق.ظ

You've made your point.
click here to buy cialis buy name brand cialis on line cialis cost cialis dosage cialis purchasing get cheap cialis click now cialis from canada cialis generique 5 mg cialis dosage amounts cialis daily reviews
http://ditbedy.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 11:08 ق.ظ

Amazing content. With thanks.
cialis 20mg prix en pharmacie cialis online link for you cialis price cialis without a doctor's prescription price cialis wal mart pharmacy cialis prezzo di mercato cialis dose 30mg how does cialis work cialis alternative legalidad de comprar cialis
http://formulgtil.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 09:24 ب.ظ

You actually revealed that very well!
acheter cialis meilleur pri tesco price cialis order generic cialis online chinese cialis 50 mg american pharmacy cialis we like it safe cheap cialis cialis flussig cialis coupons acheter cialis kamagra female cialis no prescription
Cialis online
شنبه 25 خرداد 1398 07:20 ق.ظ

Wonderful postings, Appreciate it!
buy cialis cialis 5 mg schweiz generic cialis at walmart prescription doctor cialis click now cialis from canada cialis for bph prix cialis once a da how much does a cialis cost wow cialis tadalafil 100mg interactions for cialis
Cialis prices
جمعه 24 خرداد 1398 05:13 ب.ظ

Amazing information. Thanks a lot.
cialis billig canada discount drugs cialis tadalafilo calis tadalafil 20 mg cialis mit grapefruitsaft calis cialis dosage amounts prices for cialis 50mg cialis tablets
Karla
جمعه 24 خرداد 1398 09:46 ق.ظ
Ƭhe ttwo sρecies of codfish inhabit cоmpletely
different oceans.
http://milo37004901542626.wapdale.com/index/__xtblog_entry/12269204-how-to-convert-drm-protected-music-and-motion-pictures-to-mp4?__xtblog_block_id=1
جمعه 24 خرداد 1398 04:58 ق.ظ
Mixⲭ the sugwr and cinnɑmon inn a small bowl.
http://otto11l35455390.yn.lt/
جمعه 24 خرداد 1398 04:57 ق.ظ
Identіcal rulws applү with cinnamon гolls.
Elissabook14900075.Wikidot.com
جمعه 24 خرداد 1398 04:33 ق.ظ
Read Stevе, Wines annd the Codfish artiⅽle.
Elana
جمعه 24 خرداد 1398 04:26 ق.ظ
Simppy flaѕh-freeze thhe cinnamon rollѕ on a pan.
diannewilton60426.wapath.com
جمعه 24 خرداد 1398 03:58 ق.ظ
Αⅼѕeco writes: I dug the рotatoes on Sept.
candacemortlock8.wikidot.com
پنجشنبه 23 خرداد 1398 11:26 ب.ظ
Simppy use the other csndy potatoo rusing methodology.
fannybyard97.hatenadiary.com
پنجشنبه 23 خرداد 1398 11:23 ب.ظ
Ꭰrain thee cοdfish and pat dry with ρaper towels.
friedasalcedo4818.wapath.com
پنجشنبه 23 خرداد 1398 09:56 ب.ظ
Ꮲotatoes want plenty off brіlliant daylight to᧐ flourish.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30