تبلیغات
یادداشتهای حقوقی - واژه شناسی: ریشه کلمه «مذبور»
یکشنبه 21 مهر 1387

واژه شناسی: ریشه کلمه «مذبور»

   نوشته شده توسط: هادی حاجیانی    نوع مطلب :عمومی ،

واژه شناسی:

 

مشتقات کلمات « ذبر » و « زبر »

 

بسیاری از واژگانی که ما در نوشتارهای خود بکار می‌بریم برگفته از افعال یا واژه های دیگری است. به همین جهت معانی مشتقات به نوعی مرتبط با معنی ریشه آن کلمه است، در غیر این صورت حتی اگر حروف اصلی فعل در آن واژه بکار برده شده باشد، آن لغت دارای معنای دیگری می باشد.

ریشه یابی واژگان به ما کمک می کند که واژه مشتق را در مواضع غیر مرتبط یا غیر ما وضع‌له بکار نبریم تا خواننده‌ی نوشتار ما، دچار سردرگمی نشود. همچنین دقت به ریشه واژه موجب می شود که ما در نگارش مشتقات دچار اشتباهات املایی نشویم. فرضاً در بعضی مطالب کلمه‌ی «توجیح» به معنای «روشن نمودن یا واضح نمودن مطلبی» آمده است. با دقت در این کلمه متوجه می شویم که ریشه این واژه «وجه» است بنابراین کلمه مورد نظر «توجیه» می‌باشد.

مشتقات واژه‌های « ذبر »، « زبر »، « ذکر »، «سطر» و « سفر » در نوشتارها بسیار بکار برده می شود. بنابراین باید معانی اصل واژه به خوبی دانسته شود. در لغت «ذبر» به معانی نوشتن و کتابت آمده است (لغت نامه دهخدا، واژه "ذبر"). «زبر» نیز به همان معنای نوشتن یا نبشتن در لغت‌نامه ها آمده است. (لغت نامه دهخدا، واژه "زبر"). همچنین واژه «سفر» و «ذکر» نیز به معنای نوشتن آمده است (لغت‌نامه دهخدا).

پس واژگان فوق همگی به یک معنی می باشند اما در اصالت متفاوت می باشند. واژه «ذبر» معرب کلمه «دبیر» است به همین جهت «ذبر» از لغت فارسی به عربی آمده است. بنابراین اعراب واژه «دبیر» که فارسی است را به طرز و صورت زبان خویش نزدیک و استعمال کرده است که ثمره آن ساخته شدن کلمه «ذبر» است (فصلنامه نامه فرهنگستان، سال هفتم، شماره 2 (پیاپی 26)، شهریور 1384، ص 234- همچنین رک: تطور تاریخی عناوین دبیر و دیوان، تألیف حمید تنکابنی، ص 59). اما واژه «زبر» در اصل فارسی جایگاهی ندارد و لغتی اصالتاً عربی است و کلمه «زبور» که نام کتاب حضرت داوود (ع) از آن گرفته شده است. پس کلمه «ذبور» که اصالتاً فارسی بوده و معرب شده است به معنی کتاب داوود (ع) نمی باشد و استعمال آن در این خصوص اشتباه می باشد. بدین جهت «ذبور» جمع «ذبر» (به کسر ذ) به معنی «کتاب‌ها» یا «نامه‌ها» می باشد.

همچنین از کلمه «ذبر» واژه‌های «مذبّر» به معنی «نویسنده» و «ذبار» به معنی «کتابهایی که آسان خوانده می‌شود» آمده است.

نعت مفعولی از کلمات «ذبر» و «زبر»، به ترتیب « مذبور » و « مزبور » می باشد. بنابراین واژ‌های « مذبور » و « مزبور » هر دو به معنای «نوشته شده» آمده و «مذکور»، «مسطور» و «مسفور» نیز همه به یک معنا است و صحیح می باشند، بنابراین مترادف هستند. همانطور که گفته شد تفاوت این دو کلمه در اصالت آنها است که « مذبور » ریشه در زبان فارسی دارد، اما « مزبور » اصالتاً عربی است.

پس مصدرهای «زبر» و «ذبر» کاملا از هم متمایز بوده و با اینکه دارای معنای مشترکی می باشند بطور اتفاقی شبیه هم هستند و این دلیل بر غلط بودن یکی از آن دو نمی باشد. بنابراین دو مصدر فوق، مشترک لفظی نیستند بلکه مترادف هستند.

این در حالی است که بعضی لغت نامه نویسان فارسی به کلمه «مذبور» و «ذبر» اشاره نکرده اند در حالی که این دو واژه حقیقتاً فارسی می باشند.

در بعضی اظهار نظرات دیده شده که عده ای واژه « مزبور » را بر گرفته از کلمه «ز بر» (به کسر ز و فتح ب) می دانند در حالی که «ز بر» از «ز+بر» یعنی از یک حرف اضافه+اسم ساخته شده است و به معنی «بالا و از فوق» می باشد. این عده می گویند مزبور یعنی در فوق آمده و بر گرفته است ز+بر است، در حالی که این اشتباه است و امکان ندارد از یک اسم و حرف اضافه یا فقط اسم (جامد غیرمصدری)، نعت مفعولی یا اسم مفعول ساخته شود.

در خصوص کلمه « مذبور » و ریشه‌ی آن یعنی « ذبر » به این منابع رجوع کنید:

 

·     لغت نامه دهخدا، واژه های «مذبور» و «ذبر»

·        تطور تاریخی عناوین دبیر و دیوان، تألیف حمید تنکابنی، ص 59

·       فصلنامه نامه فرهنگستان، سال هفتم، شماره 2 (پیاپی 26)، شهریور 1384، ص 234

·         المنجد فی اللغة و الاعلام، ص 233، ذیل واژه «ذبر»

·         المعجم؛ مختار صحاح، واژه «ذبر»

·         المعجم الوسیط، جلد 2، واژه «ذبر» 

·         لسان العرب، جلد 4، ص 301 و 302، واژه «ذبر» و «مذبور» 

·         کتاب العین، جلد 8، ص 182

·         معجم المصطلحات و الألفاظ الفقهیة، جلد 2، ص 198

·         همچنین رجوع کنید به مقاله:  سكان البلاد العربیة الأقدمون و اللغة التی كانوا یتكلمون بها و تطوراتها، نوشته محی الدین خطیب؛ ایشان می گوید: و مادة (ذبر) و (زبر) و (سفر) كلها واحدة بمعنى كتب 

·         دراسة فی الأناسة المعرفیة العربیة التاریخیة-  اللغویة ووحدتها، جمال الدین الخضور، جزء الثانی، توضیح ذیل واژه «زبر»، ایشان نیز «ذبر» و «زبر» و «سفر» را مترادف می داند.

 

تحقیق از نگارنده وبلاگ

 


best mac virus cleaner free
پنجشنبه 25 مرداد 1397 02:37 ق.ظ
What's up to every one, it's truly a fastidious for me to pay a quick visit this web site, it consists of useful Information.
mac cleaner plus
چهارشنبه 24 مرداد 1397 09:10 ق.ظ
I think this is among the most significant information for me.
And i am glad reading your article. But should remark on some general things, The
site style is ideal, the articles is really nice : D. Good job,
cheers
weight loss after nexplanon removal
چهارشنبه 24 مرداد 1397 05:56 ق.ظ
I am not sure where you are getting your info, but
good topic. I needs to spend some time learning more or understanding more.
Thanks for magnificent information I was looking for this info for my mission.
reverse phone lookup okcaller
چهارشنبه 24 مرداد 1397 12:51 ق.ظ
I visited multiple websites except the audio quality for audio songs current at this web page is truly
marvelous.
weight loss powder
سه شنبه 23 مرداد 1397 10:07 ب.ظ
Somebody essentially lend a hand to make critically articles I would state.
This is the very first time I frequented your web page and up
to now? I amazed with the research you made to create this actual submit incredible.
Great activity!
types pennis
سه شنبه 23 مرداد 1397 09:11 ب.ظ
Have you ever considered about adding a little bit more than just your articles?

I mean, what you say is fundamental and all. But just imagine if
you added some great graphics or videos to give your posts more, "pop"!
Your content is excellent but with pics and videos, this website could certainly be one of the best in its niche.

Excellent blog!
weight loss meal replacement shakes
سه شنبه 23 مرداد 1397 09:05 ب.ظ
I like the helpful information you provide in your articles.

I'll bookmark your blog and check again here regularly.

I'm quite sure I will learn lots of new stuff right here!
Good luck for the next!
free virus cleanup for mac
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:22 ب.ظ
Thank you, I have recently been searching for information about this
topic for a long time and yours is the greatest I have found out till now.
However, what concerning the bottom line? Are you
positive in regards to the supply?
is mac-cleaner.net safe
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:14 ب.ظ
Hi there, I discovered your site by the use of Google at the
same time as searching for a similar topic, your web site got here up, it seems great.
I've bookmarked it in my google bookmarks.


Hi there, simply changed into alert to your blog through Google, and located that it's
really informative. I'm gonna be careful for brussels. I will be grateful for those who proceed this
in future. A lot of other people will be benefited out of
your writing. Cheers!
weight loss knee pressure
سه شنبه 23 مرداد 1397 11:42 ق.ظ
My brother recommended I might like this website.
He was entirely right. This post truly made my day.
You cann't imagine just how much time I had spent for this
information! Thanks!
buy viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 10:27 ق.ظ

Really many of wonderful tips!
cheap viagra pharmacy uk online pharmacy viagra order viagra online no prescription best buy for viagra buy cheap viagra online usa how can you buy viagra online how can i get viagra uk buy viagra low cost where can i get viagra prescription buy viagra soft
weight loss quotes
سه شنبه 23 مرداد 1397 09:05 ق.ظ
Hey there, I think your website might be
having browser compatibility issues. When I look at your blog in Firefox, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has
some overlapping. I just wanted to give you a
quick heads up! Other then that, very good blog!
santa letter border template
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:40 ق.ظ
Heya i am for the first time here. I found this board and I find It truly useful
& it helped me out a lot. I hope to give something back and help others like you aided me.
reverse phone lookup by address
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:26 ق.ظ
This information is invaluable. When can I find out more?
weight loss shakes
سه شنبه 23 مرداد 1397 04:17 ق.ظ
That is a very good tip especially to those fresh to the blogosphere.
Brief but very accurate information… Thank you for sharing
this one. A must read article!
rldta.com/viagra-without-prescription.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:23 ق.ظ

You actually revealed that very well.
buying viagra online australia best place to buy generic viagra buy viagra prescription online viagra price on viagra buy viagra internet generic viagra online pharmacy where to buy viagra from viagra mail order buy viagra india
santa letter printable template
دوشنبه 22 مرداد 1397 07:53 ب.ظ
Very energetic article, I liked that a lot.
Will there be a part 2?
reverse phone lookup name only
دوشنبه 22 مرداد 1397 07:49 ب.ظ
Hi Dear, are you actually visiting this site on a regular
basis, if so after that you will without doubt obtain nice experience.
santa letter reindeer food
دوشنبه 22 مرداد 1397 07:25 ب.ظ
Hello, yup this post is really pleasant and I
have learned lot of things from it concerning blogging.
thanks.
mac browser cleaner
دوشنبه 22 مرداد 1397 07:02 ب.ظ
It's awesome to pay a quick visit this site and reading the views of all mates about this post,
while I am also keen of getting knowledge.
advanced mac cleaner necessary
دوشنبه 22 مرداد 1397 03:40 ب.ظ
Appreciating the time and effort you put into your website and detailed information you present.
It's good to come across a blog every once in a while that
isn't the same outdated rehashed material. Wonderful read!
I've bookmarked your site and I'm adding your RSS feeds to my Google account.
mac cleaner ram
دوشنبه 22 مرداد 1397 02:13 ب.ظ
Excellent write-up. I absolutely appreciate this site. Keep it up!
weight loss pills fresno ca
دوشنبه 22 مرداد 1397 12:04 ب.ظ
I loved as much as you'll receive carried out right here.
The sketch is attractive, your authored material stylish.
nonetheless, you command get bought an nervousness over that you wish be delivering the
following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this hike.
weight loss programs for women
دوشنبه 22 مرداد 1397 07:37 ق.ظ
Hi there, I want to subscribe for this blog to take
most up-to-date updates, thus where can i do it please assist.
reverse phone lookup hamilton
دوشنبه 22 مرداد 1397 06:54 ق.ظ
Pretty great post. I simply stumbled upon your blog and wished to say that I've truly
enjoyed browsing your weblog posts. After all I'll be subscribing for your rss feed and I
am hoping you write again soon!
weight loss near me
دوشنبه 22 مرداد 1397 06:50 ق.ظ
This is really fascinating, You are an excessively skilled blogger.

I've joined your feed and look ahead to searching for more of your wonderful post.
Also, I've shared your web site in my social networks
mac the cleaner
دوشنبه 22 مرداد 1397 06:35 ق.ظ
I got this web page from my pal who shared with me concerning this website and now this time I
am browsing this web site and reading very informative
content here.
jamaican reverse phone lookup
دوشنبه 22 مرداد 1397 04:11 ق.ظ
When someone writes an piece of writing he/she maintains the
thought of a user in his/her mind that how a user can know it.
Thus that's why this article is perfect. Thanks!
mac virus cleaner reviews
دوشنبه 22 مرداد 1397 03:42 ق.ظ
I'm gone to tell my little brother, that he should also pay a quick visit this webpage on regular basis to get updated from newest news.
weight loss rewards
دوشنبه 22 مرداد 1397 03:24 ق.ظ
Hi would you mind letting me know which hosting
company you're using? I've loaded your blog in 3
different web browsers and I must say this blog loads
a lot quicker then most. Can you suggest a good internet hosting
provider at a fair price? Thanks a lot, I appreciate
it!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30