تبلیغات
یادداشتهای حقوقی - رؤیت هلال ماه و اختلاف نظر فقها
پنجشنبه 22 شهریور 1386

رؤیت هلال ماه و اختلاف نظر فقها

   نوشته شده توسط: هادی حاجیانی    نوع مطلب :مباحث فقهی ،

رؤیت هلال ماه و اختلاف نظر فقها

هادی حاجیانی – سرپرست کمیته حقوقی سازمان اسلامی دانشجویان

قاعده برای تعیین آغاز ماه مبارک رمضان و پایان آن استفاده از ضابطه رؤیت هلال ماه می باشد. سنت در بکارگیری این ضابطه، حجیت کلام فقهای عظام و تبعیت مقلدان آنها از نتیجه رؤیت ماه توسط ایشان است. در واقع اگر فقیهی اعلام می کرد که ماه را رؤیت کرده است بطور رسمی یا غیر رسمی آغاز یا پایان ماه مبارک رمضان اعلام می شود. اخیراً مباحثی مطرح شده است که آیا اموری مانند دیدن هلال ماه یا امثالهم الزاماً باید توسط فقیه صورت گرفته یا تأئید شود و یا اینکه امور مذکور از وظایف کارشناسان و متخصصان است و به عبارت فقهی از امور موضوعی است که اجتهاد و دخالت فقها در آنها به اعتبار فقاهت و فقیه بودن موجه نیست بلکه باید در موضع کارشناس اظهار نظر صورت گیرد.

قبل از تفصیل این مطلب ضمن کنکاشی در منابع فقهی باید دید آیا کلام فقیه صرفاً در احکام حجیت دارد یا اجتهاد در موضوعات نیز همان اعتبار اجتهاد در احکام را دارد. وجود احکام مقوّم بر وجود یک موضوع است. در واقع هر حکم بر موضوع یا موضوعاتی بار می شود و وضعیت فقهی و حقوقی آن موضوع را بیان می کند. فرضاً حکم حرمت بر نوشیدن مشروبات الکلی وجود دارد. در اینجا حرام بودن مشروبات الکی حکم است و آن مایعی که در عالم خارج وجود دارد و استعمال آن حرام اعلام شده است «موضوع» می باشد. در این وضعیت وظیفه یک فقیه بیان حکم حرام بودن نوشیدن مشروبات الکلی و سکر آور است اما تشخیص اینکه آیا فلان مایع جز نوشیدنی های سکر آور هست یا خیر از وظایف فقیه نیست بلکه باید کارشناس مربوطه در خصوص آن اظهار نظر نماید. همچنین اعلام حکم حرام بودن خوردن ماهی بدون فلس بر عهده فقیه است اما تشخیص اینکه کدام ماهی مصداق فلس دار هست یا نیست بر عهده فقیه نبوده و کارشناس امور مربوطه باید مصداق حکم فقیه را تعیین کند. مشهور در میان فقها صلاحیت آنان جهت دخالت در احکام و بیان مسائل مربوط به آن است و اظهار نظر در خصوص موضوعات احکام یا همان مصادیق آنها در صلاحیت کارشناسان مربوطه بوده و از عهده فقیه فارغ است. بدین جهت اجتهاد را توانائی شناسائی احکام دانسته اند. قدر متیقن تعریف فقهای متأخر از اجتهاد «ملکة یقتدر بها علی استنباط احکم الشرعی» است. یعنی وجود ملکه ای که به فقیه قدر استنباط احکام شرعی را می دهد (رک: شیخ محمد تقی نجفی بروجردی. الاجتهاد و التقلید. ص 217 - امام خمینی (ره). تهذیب الاصول. جلد سوم. ص 137- سید ابوالقاسم موسوی خوئی. الاجتهاد و التقلید. ص 24 – مرتضی بن محمد اردکانی. الاجتهاد و التقلید. ص 10. این تعریف در نقد تعریف «استفراغ الوسع لتحصیل الظن بالحكم الشرعی» آمده است که قدر متیقن آن دو، دخالت در احکام به عنوان قلمرو اجتهاد‏ است) . همچنین اجتهاد را «هو معرفة استنباط الاحکام الشرعیّه من ادلتها» کرده اند. یعنی؛ شناخت استنباط احکام شرعی از روی ادله آن (علامه حیدری. اصول الاستنباط. ص 297). این تعریف نیز وظیفه فقیه را کنکاش در احکام و استنباط آن بیان می کند که صراحتاً اظهار نظر پیرامون موضوعات را از قلمرو اجتهاد خارج کرده است. در نهایت نیز اجتهاد را «رد الفروع الی الاصول» تعریف کرده اند که بطور صریح ویژگی حکمی بودن قلمرو آن را بیان می کند. در واقع فقیه مجتهد احکام فرعی را از احکام و اصول کلی مانند استحصاب، برائت، اشتغال و تخییر استخراج کرده و بر موضوعات مرتبط جاری می کند. مشاهده می شود اجتهاد فقیه صرفاً در احکام حجیت دارد که این شامل اجتهاد در موضوعات نمی شود. بنابراین تشخیص موضوعات و مصادیق احکام بر عهده شخص خبره و کارشناس آن موضوع است و فقیه تنها حکم آن بیان می کند.

بیان این حکم؛ که آغاز و پایان ماه مبارک رمضان با رؤیت هلال ماه صورت می گیرد بر عهده فقیه است اما تشخیص اینکه آیا هلال ماه امشب دیده می شود یا خیر از وظایف کارشناس نجوم بوده و منجمان باید با وسایل علمی و تخصصی و محاسبات منطقی و ریاضی در خصوص رؤیت یا عدم رؤیت هلال ماه اظهار نظر کنند. بی گمان یک فقیه در موضع فقاهت از وسایل فنی مذکور بهره مند نبوده و از لحاظ فقهی نیز وظیفه دخالت در موضوعات را ندارد مگر اینکه فارغ از مجتهد بودن و به اعتبار یک کارشناس خبره به تشخیص موضوعات مرتبط مبادرت ورزد که این مستلزم وجود تخصص و صلاحیت علمی در خصوص آن مسئله برای فقیه است. همچنین نفس رؤیت برای آغاز ماه مبارک موضوعیت ندارد بلکه کاشفیت داشته و علم داشتن به وجود هلال ماه با وسایل تخصصی کافی برای اعلام شروع ماه است و صرف دیدن ماه و اثبات آن اثری در ثبوت تکلیف ندارد. بنابراین باید رویه جاری برای تشخیص شروع یا پایان ماه مبارک رمضان و رؤیت هلال ماه تغییر داده و آن را به صورت علمی و تخصصی تبدیل کنند تا وجود یوم الشک مردم مسلمان را در انجام تکالیف الهی مردد و مشکک نگرداند. چنانچه سایر کشورهای اسلامی سالهاست که با برگزیدن چنین مسلک علمی و منطقی، راههای اختلاف نظر را بسته اند و وضعیت مسلمان را در انجام تکالیف الهی روشن کرده اند.


foot complaints
شنبه 18 شهریور 1396 03:32 ق.ظ
Terrific work! This is the type of information that should be shared across the net.
Shame on the search engines for no longer positioning this publish upper!

Come on over and talk over with my web site . Thanks =)
How do you stretch your Achilles?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 04:45 ب.ظ
Thank you for every other informative site. The place else may I get that kind of info written in such a perfect approach?
I have a undertaking that I'm just now working on, and I have been at the look out for such info.
foot pain
سه شنبه 14 شهریور 1396 09:10 ق.ظ
My programmer is trying to convince me to move to .net from PHP.

I have always disliked the idea because of the costs.
But he's tryiong none the less. I've been using WordPress on several websites for about a year and am anxious about
switching to another platform. I have heard fantastic things about blogengine.net.
Is there a way I can transfer all my wordpress posts into it?
Any kind of help would be really appreciated!
evangelinelekey.jimdo.com
دوشنبه 16 مرداد 1396 06:18 ق.ظ
First off I want to say wonderful blog! I had a quick question which I'd like to ask if you don't mind.
I was curious to know how you center yourself and clear your head prior to writing.

I have had a hard time clearing my thoughts
in getting my ideas out. I do take pleasure in writing however it just seems like the first 10 to 15 minutes
are generally wasted just trying to figure out how to begin. Any ideas or tips?
Thank you!
What makes you grow taller during puberty?
دوشنبه 16 مرداد 1396 05:43 ق.ظ
I have learn some excellent stuff here. Definitely value
bookmarking for revisiting. I surprise how so much attempt you set to make any such wonderful informative web site.
marybellerafla.hatenablog.com
یکشنبه 15 مرداد 1396 04:04 ب.ظ
We're a group of volunteers and starting a new scheme in our community.

Your site provided us with valuable info to work on. You've done an impressive job
and our entire community will be thankful to you.
How long will it take for my Achilles tendon to heal?
جمعه 13 مرداد 1396 05:54 ب.ظ
As the admin of this web page is working, no hesitation very quickly it will be famous, due to its quality contents.
ameblo.jp
جمعه 13 مرداد 1396 04:33 ب.ظ
Hi would you mind sharing which blog platform you're using?
I'm planning to start my own blog soon but I'm having a
difficult time deciding between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.
The reason I ask is because your design seems different then most blogs and I'm looking for something unique.
P.S My apologies for being off-topic but I had to ask!
rickieproud.weebly.com
شنبه 7 مرداد 1396 02:18 ق.ظ
Heya i am for the first time here. I found this board and
I find It really useful & it helped me out a lot. I hope to give
something back and help others like you aided me.
How can I increase my height after 18?
پنجشنبه 5 مرداد 1396 01:02 ق.ظ
Howdy! Do you know if they make any plugins to assist with
SEO? I'm trying to get my blog to rank for some targeted keywords but I'm not
seeing very good results. If you know of any please share.

Cheers!
std testing
جمعه 2 تیر 1396 07:45 ب.ظ
بسیار core از خود نوشتن در حالی که صدایی مناسب
اصل آیا نه نشستن بسیار خوب با من پس
از برخی از زمان. جایی درون پاراگراف شما
در واقع قادر به من مؤمن اما تنها برای بسیار در حالی که کوتاه.

من با این حال کردم مشکل خود را با جهش
در منطق و یک ممکن است را سادگی به کمک پر
همه کسانی معافیت. در این رویداد
شما در واقع که می توانید انجام من می قطعا بود مجذوب.
Augusto de Arruda Botelho
دوشنبه 1 خرداد 1396 02:30 ب.ظ
It's actually very complicated in this active life to listen news on Television, therefore I
simply use the web for that purpose, and get the latest information.
Kam
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 11:59 ب.ظ
Exceptional post however I was wondering if you could write a litte more on this subject?
I'd be very thankful if you could elaborate a little
bit more. Appreciate it!
manicure
چهارشنبه 9 فروردین 1396 07:02 ب.ظ
I just like the helpful information you supply for your
articles. I'll bookmark your weblog and take a look at again right here frequently.
I'm slightly certain I'll learn lots of new stuff right right here!
Best of luck for the next!
چهارشنبه 24 بهمن 1386 12:02 ب.ظ
در صورت تمایل برای تبادل لینك لطفا اطلاع دهید.
سایت حقوقی هدی
علی
چهارشنبه 28 شهریور 1386 12:09 ب.ظ
سلام و خسته نباشید. سایت خوبی دارید.با آرزوی موفقیت برای شما. در صورت تمایل اطلاع دهید تا تبادل لینك كنیم . با تشكر
سوزن بان
سه شنبه 27 شهریور 1386 11:09 ق.ظ
دوست عزیز سلام؛
این مطلبی كه فرمودید بسیار بدیهی و روشن است و اصلا كسی روی این مسأله حرفی ندارد. خیلی واضح است كه تشخیص موضوعات به عهده مكلفین است واصلا اظهار نظر فقها در این بخش نمی تواند مورد استناد مكلف باشد. اما هر چند ممكن است این مسأله برای مردم روشن نباشد كه در این صورت سعی شما مشكور خواهد بود.
اما درباره اعلام حكم از سوی ولی فقیه مسأله صورتی دیگر خواهد داشت
موفق باشید
سایت عصرایران
شنبه 24 شهریور 1386 09:09 ق.ظ
با سلام
مطلب شما در سایت عصرایران با ذكر منبع ، منتشر شد .
موفق و سربلند باشید

http://www.asriran.com/view.php?id=25375
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر