تبلیغات
یادداشتهای حقوقی - معامله فضولی و اصل نسبی بودن اثر قرارداد
پنجشنبه 6 بهمن 1384

معامله فضولی و اصل نسبی بودن اثر قرارداد

   نوشته شده توسط: هادی حاجیانی    نوع مطلب :عمومی ،

معامله فضولی و اصل نسبی بودن اثر قرارداد

اصل نسبی بودن اثر قرارداد از اصول مهم قراردادها است و آن عبارت از تاثیر قرارداد در طرفین معامله یعنی کسانی که اراده آنها یا نمایندگان آنها موجد آن عقد است یا عقد به حکم قانون برای آن شخص محسوب می شود و در معنی اعم قائم مقام طرفین عقد یعنی جانشین متعاقدین نیز جزء طرفین عقد می باشند (ماده 231 قانون مدنی). یکی از اساتید دانشگاه در کتاب خود (1) معامله فضولی را از مصادیق تعهد برای شخص ثالث و تخصیص اصل نسبی بودن اثر قرارداد عنوان کرده است. می دانیم که این اصل نیز مانند بسیاری از اصول توسط مقنن تخصیص شده است و مخصص همان تعهد به نفع شخص ثالث است هر چند در مصادیق این مخصص اختلاف نظر دیده می شود لیکن تفاسیر غیر علمی نمی تواند راهگشای حل شبهات حقوقی باشد صحیح نیست که مستثناء را تفسیر موسع کرد و موارد مشکوک را داخل در آن دانست این رویه با سیستم حقوقی ایران سازگار نیست. منصرف از عقیده موءلف هر چند نامبرده استدلالی برای ادعای خود نیاورده است باید دید آیا می توان قسمت ذیل ماده 196 قانون مدنی را شامل معامله فضولی دانست؟ و اینکه در این قیاس می توان علت را در مقیس علیه (اصل) و مقیس (فرع) یکی دانست و حکم اصل را بی ارتباط با اوصاف اصل و فرع دانست یا خیر؟...

قبل از هر چیز باید تعریف شخص ثالث را بدانیم. ثالث کسی است که در عقد بیگانه است و طرف عقد محسوب نمی شود و اراده ایشان در ساخت ماهیت عقد دخالتی ندارد. به نظر ما معامله فضولی تحت هیچ عنوان از مصادیق تعهد برای شخص ثالث محسوب نمی شود. زیرا، اولا: در تعهد برای شخص ثالث دو طرف ضمن عقد شرطی به نفع شخص ثالث در نظر میگیرند یا اینکه ماهیت عقد را برای ثالث در نظر بگیرند در هر دو حال قصد و رضای طرفین عقد انشای ماهیت قرارداد را موجب می شود و عقد کاملا تشکیل می شود و تمامی شرایط اعتبار عقد وجود دارد ولی در معامله فضولی هنگامی که فضول اموال مالک را منتقل می کند عقد کاملا محقق نمی شود بلکه یکی از شرایط اعتبار عقد یعنی رضای مالک را فاقد است یعنی عقد ناقص است و هنوز کاملا محقق نشده و زمانی که مالک تنفیذ کرد با ضم رضای وی است که عقد کامل می شود. از این مطلب بر می آید که رضای مالک در تحقق کامل عقد موثر است ولی در تعهد به نفع ثالث اراده شخص ثالث در تکمیل عقد تاثیری ندارد و اگر ثالت شرط را رد کند به اعتبار عقد لطمه ای وارد نمی شود ولی رد معامله فضولی توسط مالک عقد را باطل می کند.

ثانیا: در معامله فضولی، فضول هیچ سمتی در عقد ندارد و بعد از تنفیذ مالک فقط عنوان نماینده داشته و نمی توان از لحاظ حقوقی وی را طرف عقد دانست هر چند اراده وی موجد عقد باشد چنانچه در عقد وکالت اراده و قصد وکیل سازنده عقد است ولی طرف معامله موکل است نه وکیل. پس مالک بعد از تنفیذ عقد می شود طرف عقد و تمامی آثار عقد به وی تسری پیدا می کند و دیگر نسبت به فضول تاثیری ندارد پس چگونه می توان مالک را در اینجا شخص ثالث و بیگانه در عقد نامید که در عقد تعهدی برای وی شده است؟... ثالثا: اگر بخواهیم نظر استاد را بپذیریم ناگزیر در عقدی که وکیل شخصی برای موکل انعقاد می کند باید وکیل را طرف اصلی عقد بدانیم و موکل را شخص ثالث، چرا که قصد وکیل عقد را تشکیل داده است و رضای موکل آن را اعتبار بخشیده است و یا اینکه معامله ای که ولی یا قیم صغیر برای مولی علیه خود منعقد می کند باید صغیر را طبق نظر استاد به طریق اولویت شخص ثالث دانست! این همان قیاس مع الفارق است که استاد گرامی بدان متوسل و متمسک شده است...!

رابعا: تاثیر قرارداد نسبت به اشخاص ثالث چنانچه از ظاهر مسئله هویداست مقصود تاثیر عقد است و عقد از زمانی که آثار آن جریان می یابد عنوان تاثیر برای شخص ثالث مطرح می شود در حالی که در معامله فضولی قرارداد غیر نافذ است و قرارداد غیر نافذ اصلا اثری ندارد که آن را تاثیر نسبت به ثالث بدانیم و زمانی که تنفیذ شد آثار آن جاری می شود و هنگامی که تکمیل شد دیگر ثالثی وجود ندارد تا عقد نسبت به وی موثر واقع شود... خامسا: استاد تاثیر عقد فضولی برای شخص ثالث را با تاثیر عقد در ماده 231 قانون مدنی اشتباه کرده است. منظور این ماده تاثیر اثر عقد یا شرط نسبت به ثالث است، یعنی تاثیر عقد در پرتو اراده متعاقدین و آنچه ثمره عقد است نه هر تاثیری. ایشان این که بعد از عقد فضولی تعهدی برای ثالث بوجود می آید در اینکه عقد را تنفیذ یا رد نماید این تعهد را تاثیر نامیده و گفته است این قرارداد از مصادیق تعهد برای شخص ثالث است. فساد این نظر اوضح تر از آن است که نگارنده به شرح آن بپردازد و مختصر اینکه این اثر گذاری با مقصود مقنن فاصله زیادی دارد. در واقع می توان ادعا نمود که بسیاری از عقود نسبت به دیگران هم موثر است اما آیا می توان آن را تعهد برای ثالث پنداشت. چنانچه دو نفر قراردادی منعقد کنند که در مکانی یک نانوائی احداث کنند که قطعا نسبت به اشخاص آن محل موثر است آیا منطقی است آن را تعهد برای شخص ثالث در نظر گرفت؟...

سادسا: اگر در ضمن عقد برای فضول حق فسخ یا هر شرطی به نفع وی در نظر گرفته است قبل از اجازه عقد این شروط قابل اعمال نیست چرا که عقد غیر نافذ است و اثری به بار نمی آورد که این شروط قابل اجرا باشد و به تبع عقد، ناقص است. به نظر می رسد این شروط از همان زمان تشکیل عقد به حکم قانون برای مالک است که بعد از تنفیذ می تواند آنها را اعمال کند مانند حق فسخ و یا دیگر حقوق، مشروط بر اینکه مباشرت فضول علت اصلی در نظر گرفتن این شروط نباشد که در این صورت شروط کان لم یکن می شود. پس فضول در عقد بیگانه است و هیچ تاثیری نمی تواند در عقد بگذارد و مالک طرف عقد است بطوریکه اگر عقد فضولی تعهد برای شخص ثالث یعنی مالک بود انتقال این شروط به مالک خلاف اصول و قواعد حقوقی می بود.

سابعا: هنگامی که شخصی ماهیت عقد را برای ثالث در نظر می گیرد مثلا قراردادی منعقد می کند که شخصی تابلوی نقاشی برای ثالثی رسم نماید در این قرارداد آنچه ظاهر در قصد مشروط له است عوض معنوی است یعنی از مال خود به نفع شخص ثالث تعهدی در نظر میگیرد ولی عقد فضولی شخص فضول از اموال مالک برای مالک انعقاد عقد می کند و اگر به نام خود و برای خود منعقد کند به حکم قانون برای مالک محسوب می شود. در این معامله عوض معنوی برای فضول متصور نیست اگر هم باشد فضول در اموال خود تصرف نمی کند که این معامله برای خود باشد و طبق ماده 196 قانون مدنی معامله برای غیر است در حالی که تعهد برای شخص ثالث معامله برای طرفین است نه برای ثالث و شخص ثالث صرفا از اثر قرارداد منتفع می شود دیگر طرف عقد نیست.

ثامنا: در تعهد برای شخص ثالث طرفین عقد می توان عقد را اقاله کنند ( در نقش قبول شخص ثالث در اقاله این عقد اختلاف است ) ولی در عقد فضولی تا قبل از تنفیذ مالک، فضول نمی تواند عقد را با اصیل اقاله کند چراکه اقاله مختص عقد صحیح است نه غیر نافذ، در عقد غیر نافذ اقاله موضوعیت ندارد. بعد از تنفیذ نیز فضول نمی تواند عقد را اقاله کند و فقط اراده مالک و اصیل می تواند باعث انحلال عقد شود و قبول فضول تاثیری ندارد و بیگانه محسوب می شود. پس با این حساب از این جهت نیز نمی توان این عقد را استثناء اصل نسبی بودن اثر قراردادها دانست.

تاسعا: با توجه به دلایل فوق در عقد فضولی مالک طرف عقد است ولی در تعهد برای شخص ثالث، ثالث طرف عقد نیست. اگر معامله فضولی تعهد برای ثالث بود شخص ثالث و مالک در یک نفر جمع می شود مگر می شود شخصی هم ثالث باشد هم جزء متعاقدین!

نتیجه:

تعهد برای اشخاص ثالث نهادی است خلاف قاعده و استثنائی بر اصل نسبی بودن اثر قراردادها که در مواد 196 و 768 قانون مدنی منعکس شده است لیکن در جهان امروز نظر به گسترش روابط بشر تعهد برای شخص ثالث در قالب نهادهای و تاسیسات حقوقی مانند بیمه عمر و حمل و نقل در روابط مردم به وفور دیده می شود و چنان توسعه یافته که با نگاهی گذرا به مثابه اصل منطبق با قاعده پنداشته می شود. منتها باید پذیرفت که این مخصص را نمی توان در قالب نهادهای مختلف حتی نظیر عقد ضمان یا عقد حواله یا وقف و غیره دانست و با قیاس به شرایط مختص این تاسیسات به کلی گوئی روی آورده و نتیجه گیری های دور از ذهن نمود این رویه در نظام حقوقی ایران پذیرفته نیست. با این حال تحت هیچ شرایطی نمی توان معامله فضولی را از مصادیق تعهد برای شخص ثالث دانست و این همان طور که گفته شد قیاس مع الفارق است باید از این شیوه استدلال غیر علمی دست شست.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1) دکتر پرویز نوین. حقوق مدنی 3. در تعهدات بطور کلی. ص 12۸


vardenafil 20mg
پنجشنبه 19 مهر 1397 03:38 ق.ظ

Thanks, I value this.
levitra 10 mg prezzo vardenafil levitra online vardenafil 20mg levitra 20 mg bayer prezzo buy generic levitra levitra generic buy levitra 20 mg buy generic levitra buy generic levitra
buy cialis germany
چهارشنبه 11 مهر 1397 10:16 ق.ظ

You've made the point!
cialis side effects dangers cialis 5 mg buy cialis 30 day sample chinese cialis 50 mg only now cialis 20 mg cialis daily new zealand acheter du cialis a geneve cialis taglich generic for cialis cost of cialis per pill
Cialis prices
سه شنبه 10 مهر 1397 02:48 ق.ظ

Nicely put. Many thanks.
cialis venta a domicilio where do you buy cialis enter site 20 mg cialis cost cialis patentablauf in deutschland female cialis no prescription cialis great britain cialis australia org does cialis cause gout prezzo di cialis in bulgaria cialis purchasing
buy cialis medication
دوشنبه 9 مهر 1397 08:14 ق.ظ

You stated it well!
generic cialis levitra cialis 5mg only now cialis for sale in us tadalafil generic cialis soft gels cialis prezzo in linea basso cialis daily dose generic cialis 5mg prix acquisto online cialis dose size of cialis
cialisvi.com
شنبه 7 مهر 1397 09:08 ب.ظ

Many thanks! A good amount of posts!

cialis prezzo in linea basso we recommend cialis info cialis great britain only here cialis pills cialis generic cialis generico milano cialis generisches kanada cialis pills price each cialis generico online cialis billig
canadian online pharmacies legitimate
شنبه 31 شهریور 1397 03:40 ب.ظ

Regards! Lots of tips.

canadian prescription drugstore buy vistagra usa order canadian prescriptions online pharmacy canada best drugs for sale in canada canadian online pharmacies canada drugs online drugstore online shopping reviews top rated canadian pharmacies online canada drug pharmacy
http://cialisyoues.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 05:25 ب.ظ

You have made your point.
safe dosage for cialis tadalafilo sublingual cialis online click here take cialis wow cialis tadalafil 100mg cialis daily new zealand we like it safe cheap cialis weblink price cialis where do you buy cialis we use it cialis online store
viagraky.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 05:45 ق.ظ

Awesome content. Regards.
cialis great britain cialis official site dose size of cialis precios de cialis generico cialis pills in singapore cialis savings card cialis generico in farmacia no prescription cialis cheap cialis therapie viagra cialis levitra
http://viagraky.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 02:14 ب.ظ

You revealed this terrifically.
cialis sans ordonnance cialis arginine interactio cialis 20mg preis cf generic cialis 20mg uk low dose cialis blood pressure how to purchase cialis on line cialis preise schweiz buying cialis in colombia cialis online holland dose size of cialis
Saudia
دوشنبه 19 شهریور 1397 09:53 ب.ظ
Νo matter if somе one searches foг his vital thing, thus һе/ѕhe wishes to Ƅe аvailable that in detail, thսs thhat thіng іs maintained оver
heгe.
buycialisky.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 08:46 ب.ظ

Thank you, I appreciate this.
acquistare cialis internet cialis in sconto cialis italia gratis cialis prezzo al pubblico cialis generique 5 mg wow cialis tadalafil 100mg cialis name brand cheap cialis cost viagra or cialis cialis online holland
canadian pharmaceuticals online
سه شنبه 13 شهریور 1397 06:15 ب.ظ

Beneficial forum posts. Appreciate it!
canada online pharmacies legitimate legitimate canadian mail order pharmacies drugs for sale in uk canadian rx canadianpharmacy drugstore online shopping canada pharmacies account canadian discount pharmacies in canada canadian drugs drugstore online india
buycialisonli.com
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:08 ب.ظ

Cheers! A good amount of facts!

viagra without presc online pharmacy sildenafil cheap online pharmacy no prescription uk buy viagra buy brand viagra online without prescription viagra buy no prescription where can i get viagra prescription safe place to buy viagra online uk how to buy viagra uk generic viagra buy online
Buy cialis online
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:33 ب.ظ

Lovely content. Cheers.
cialis kaufen cialis patent expiration cialis daily dose generic cialis 30 day sample cialis 5 mg scheda tecnica cialis for sale cialis price thailand precios de cialis generico we recommend cialis info acquistare cialis internet
http://eddrugsgeneric.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 12:42 ب.ظ

Wonderful data. Thank you.
click here take cialis callus cialis baratos compran uk cialis prices cialis price thailand wow look it cialis mexico cialis in sconto comprar cialis 10 espa241a brand cialis nl cialis kaufen
http://cialisvv.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 01:02 ق.ظ

Valuable data. With thanks!
cialis 5mg prix generico cialis mexico achat cialis en suisse we recommend cialis info cialis 05 cialis 200 dollar savings card cilas cialis 20 mg cialis tadalafil cialis 20 mg best price
cialisbuys.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 08:29 ب.ظ

Thanks, Fantastic stuff!
tadalafil 5mg cialis professional yohimbe online cialis cialis professional from usa cialis dose 30mg acheter du cialis a geneve cialis for bph cialis generic availability cialis for sale cialis generico lilly
cialisonl.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 12:08 ب.ظ

You made the point.
buy cialis look here cialis cheap canada buying cialis in colombia cialis billig enter site natural cialis prix de cialis enter site very cheap cialis cialis super kamagra generic cialis 20mg tablets buy cialis
rldta.com/kopen-canadese-viagra-online.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 08:17 ق.ظ

Helpful data. Thanks a lot.
how to buy viagra without seeing a doctor safely buy viagra online uk pharmacy online viagra buy viagra online canada order viagra without rx online cheap generic viagra online viagra tablets online i want to buy viagra buy viagra on line viagra pharmacy
generic viagra online uk
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:55 ق.ظ

You have made your point.
is it legal to buy viagra viagra cheap online buy viagra mexico buy viagra online without prescription safe to buy viagra online viagra at pharmacy order viagra online no prescription viagra generic buy viagra nz order sildenafil online uk
http://withoutadoctorsprescriptions.com/tadalafil-without-a-doctors-prescription.html
یکشنبه 21 مرداد 1397 10:14 ب.ظ

Many thanks, Lots of stuff.

achat cialis en suisse cialis in sconto generic cialis pro cialis efficacit cialis cost canadian drugs generic cialis generic cialis pro usa cialis online cialis cuantos mg hay cialis 20 mg
Hobart
چهارشنبه 13 تیر 1397 04:52 ق.ظ
Way cool! Sⲟmе very valid points! I appгeciate yoս writing thiѕ ԝrite-up
аnd ɑlso tthe rest oof tһe site iis rеally g᧐od.
jana
شنبه 2 تیر 1397 01:13 ب.ظ
Hellⲟ, і think tһat i ѕaw you visited mʏ site
so i ϲame to “return the favor”.Ι amm trүing to find thіngs to enhance mү website!I suppose іtѕ
ok to սse somе of yߋur ideas!!
Rodrique
پنجشنبه 24 خرداد 1397 07:10 ب.ظ
І bеlieve what you published mɑɗе a lot օf sense.
However, thіnk аbout tһiѕ, ᴡhat if you added a little cοntent?
I ɑіn't sаying your infoгmation isn't solid, ƅut suppose ʏou аdded a title thаt mаkes
people ᴡant more? I mean یادداشتهای حقوقی
- معامله فضولی و اصل نسبی بودن اثر قرارداد is kinda plain. Υou coսld look at Yahoo's
home pɑɡe аnd watch how they crеate news titles tо grab
viewers to oрen the links. Yoս miɡht tгү aeding ɑ video оr a
picture ߋr two tоo get people excited aЬoսt everythіng've ԝritten. Jᥙst my opinion, itt w᧐uld brinhg your blog a lіttle bit more intеresting.
Long eyelashes
دوشنبه 31 اردیبهشت 1397 07:18 ق.ظ
I goo to see every day a few sites and websites to read articles oor reviews, but this webpage presentgs feature based posts.
pharmacy app
چهارشنبه 26 اردیبهشت 1397 12:11 ب.ظ
Great article! We are linking to this particularly great article on our site.
Keep uup the good writing.
Generic cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:27 ق.ظ

Kudos! Numerous advice!

cialis e hiv 200 cialis coupon cialis 5 mg where cheapest cialis cialis cipla best buy cialis for bph cialis qualitat how to buy cialis online usa cialis generika in deutschland kaufen tadalafil 10 mg
Eyelashes
چهارشنبه 19 اردیبهشت 1397 09:01 ب.ظ
Does your website have a contact page? I'm habing problems locating it
but, I'd like to send yyou an email. I've got sone ideas for your blog you
might be interested in hearing. Either way, grest webssite and I look forward to seeing it expand over time.
Cialis online
جمعه 7 اردیبهشت 1397 06:41 ب.ظ

You expressed that wonderfully.
cialis per paypa il cialis quanto costa cialis for sale south africa cialis official site ou trouver cialis sur le net cipla cialis online cialis e hiv we use it cialis online store cialis price thailand tadalafil 20 mg
Tadalafil 20 mg
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 07:35 ب.ظ

Amazing postings. Kudos!
how to buy generic viagra blue pill buy viagra super active online buy viagra onlines uk sildenafil viagra online pharmacy uk is it legal to buy viagra online cheapest viagra with prescription uk viagra prices generic viagra pharmacy
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30